Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §2.1.11.pr-2.1.11.2

複数訴訟や共同訴訟における管轄判断基準

250 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

同一当事者間での複数訴訟の合算額が管轄を超える場合、相互の訴訟で額が異なる場合、および共同訴訟における裁判管轄の判断基準(個々の持分か、それとも物全体か)に関する法学者たちの見解を論じる。

[GAIUS libro primo ad edictum prouinciale. ] §2.1.11.prSi idem cum eodem pluribus actionibus agat, quarum singularum quantitas intra iurisdictionem iudicantis sit, coaceruatio uero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse Sabino Cassio Proculo placuit: quae sententia rescripto imperatoris Antonini confirmata est.
[ガイウス著『地方告示注解』第一巻] もし同一の者が同一の者に対して複数の訴えをもって争う場合で、それら個々の訴えの額は裁判官の管轄内にあるものの、そのすべてを合算するとその裁判管轄の限度を超えるとき、その裁判官の前で訴えを提起することができるというのがサビヌス、カッシウス、プロクルスの見解であった。 この見解は皇帝アントニヌスの勅答によって承認された。
§2.1.11.1Sed et si mutuae sunt actiones et alter minorem quantitatem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa aduersarii mei sit, an apud eum litigare possim.
しかしまた、訴えが相互のものであって、一方がより少額を、他方がより多額を請求する場合、少額を請求する者は同じ裁判官の前で訴えを提起しなければならない。 これは、私がその裁判官の前で訴訟を行うことができるか否かが、私の相手方の悪意ある意向に左右されることのないようにするためである。
§2.1.11.2Si una actio communis sit plurium personarum, ueluti familiae herciscundae, communi diuidundo, finium regundorum, utrum singulae partes spectandae sunt circa iurisdictionem eius qui cognoscit, quod Ofilio et Proculo placet, quia unusquisque de parte sua litigat: an potius tota res, quia et tota res in iudicium uenit et uel uni adiudicari potest, quod Cassio et Pegaso placet: et sane eorum sententia probabilis est.
もし一つの訴えが複数の人々の間で共有されるものである場合、例えば遺産分割、共有物分割、境界画定の訴えのように、審理を行う者の管轄に関して、個々の持分が考慮されるべきなのか(これがオフィリウスとプロクルスの好むところであり、なぜなら各自が自分の持分について争うからである)、それともむしろ物全体が考慮されるべきなのか(これがカッシウスとペガススの好むところであり、なぜなら物全体が裁判の対象となり、かつ一人にさえも帰属せしめられうるからである)。 そして確かに、彼らの見解が妥当である。

語釈・文法注

  1. §2.1.11.prSabino Cassio Proculo placuit — 動詞 placere は通常非人称的に用いられ、与格(ここでは Sabino Cassio Proculo)を伴って「〜の意見である」「〜が承認する」を意味する。本動詞の主語は、直前の対格不定詞句 apud eum agi posse(彼[裁判官]の前で訴えが提起されうること)である。
  2. §2.1.11.1ne in potestate calumniosa aduersarii mei sit, an apud eum litigare possim — 目的の接続詞 ne に導かれる節の中で、間接疑問節 an... possim(私が彼[裁判官]の前で訴訟できるか否か)が、動詞 sit の主語として機能している。また、aduersarii mei(私の相手方)という一人称の表現は、著者が具体的な想定事例を用いて説明する際の叙述スタイルを示している。
  3. §2.1.11.2utrum singulae partes spectandae sunt... an potius tota res — utrum... an...(〜か、それとも〜か)による選択疑問の構造。後半の an potius tota res の後には、前半の動詞部分に対応する spectanda sit(あるいは spectanda est)が省略されている。末尾の eorum sententia(彼らの見解)は、後者のカッシウスとペガススの説を指している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §2.1.11.pr-2.1.11.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:2.1.11.pr-2.1.11.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。