[GAIUS libro decimo ad edictum prouinciale. ] §19.5.22.prSi tibi polienda sarciendaue uestimenta dederim, si quidem gratis hanc operam te suscipiente, mandati est obligatio, si uero mercede data aut constituta, locationis conductionisque negotium geritur.
[ガイウス『地方政庁告示註釈』第10巻から] もし私があなたに仕上げまたは修繕をさせるために衣服を渡したとして、もしあなたがこの仕事を無償で引き受けるのであれば、委任の債務が成立する。 しかし、もし報酬が支払われるか、あるいは約定されているのであれば、賃貸借の取引が行われる。
quod si neque gratis hanc operam susceperis neque protinus aut data aut constituta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut postea tantum mercedis nomine daretur, quantum inter nos statutum sit, placet quasi de nouo negotio in factum dandum esse iudicium, id est praescriptis uerbis.
だが、もしあなたがこの仕事を無償で引き受けたのでもなく、また直ちに報酬が支払われたのでも約定されたのでもなく、後になって、私たちの間で決定されるであろう額のものが報酬の名目で支払われるという、そのような意図で取引が行われた場合には、新たな取引であるかのように、事実に基づく訴え、すなわち処方語による訴えが与えられるべきである、とされる。