Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.2.30.pr-19.2.30.4

解体や火災による損害賠償と賃借人の責任

2851 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

賃貸借契約の不履行や解除に伴う損害賠償額の算定基準、火災による公衆浴場の閉鎖、ラバの過積載による損傷、請負契約における未完成部分の測定基準、および身内の奴隷の放火による借地人の責任について、アルフェーヌスが提示した多様な法解釈を述べる。

[IDEM libro tertio digestorum a Paulo epitomatorum. ]
[同著者(アルフェーヌス)の、パウルスによって要約された『学説彙纂』第3巻より] 集合住宅を三十で借りていた者が、個々の部屋をすべて合わせて四十が回収されるように賃貸した。
§19.2.30.prQui insulam triginta conduxerat, singula caenacula ita conduxit, ut quadraginta ex omnibus colligerentur: dominus insulae, quia aedificia uitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is qui totam conduxerat ex conducto ageret.
集合住宅の所有者が、建物に欠陥が生じていると主張して、それを解体した。 全体を借りていた者が賃借アクションに基づいて訴えを起こす場合、訴訟額はいくらに評価されるべきかが問われた。
respondit, si uitiatum aedificium necessario demolitus esset, pro portione, quanti dominus praediorum locasset quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesset, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere.
答えた。 もし欠陥のある建物をやむを得ず解体したのであれば、地主が貸し出していた額のうち、その期間中に住人たちが居住できなかった割合に応じて精算が行われ、その額で訴訟額が評価される。 しかし、解体する必要はなかったのに、より良い建物を建てたいと望んだためにそれを行ったのであれば、住人たちが退去しないことについて賃借人にどれだけの利益があったかという額で、賠償が命じられるべきである、と。
§19.2.30.1Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post tres menses incendio facto respondit posse agi cum balneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lauationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret.
あるムニキピウムの按察官が、その年に市民たちが無料で入浴できるようにと公衆浴場を借りていた。 三ヶ月後に火災が発生した際、浴場経営者に対して賃借アクションによって提訴することができ、彼が入浴を提供しなかった時間の割合に応じて、金銭の払い戻しが行われるべきであると答えた。
§19.2.30.2Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione.
一定の積載重量を条件にラバを貸し出した者が、賃借人がそれ以上の重い荷物を積んでラバを傷めてしまったとき、どのような訴権について相談した。
respondit uel lege Aquilia uel ex locato recte eum agere, sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qui tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi.
答えた。 アキリウス法、または賃貸アクションのいずれによっても正当に訴えを起こすことができるが、アキリウス法によっては、その時にラバを追っていた者に対してのみ訴えを起こすことができるのに対し、賃貸アクションによる場合は、たとえ他の誰かがそれらを傷めたのだとしても、賃借人に対して正当に訴えを起こすことができる、と。
§19.2.30.3Qui aedem faciendam locauerat, in lege dixerat: 'quoad in opus lapidis opus erit, pro lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singulos septem dabit': quaesitum est, utrum factum opus an etiam inperfectum metiri oporteret.
建物の建設を請負に出した者が、契約条項において次のように定めていた。 「工事に石材の作業が必要である限り、石材および人件費として、施主は請負人に対し、一フィートにつき七を支払うものとする。 」完成した工事部分を測定すべきか、それとも未完成の部分をも測定すべきかが問われた。
respondit etiam inperfectum.
未完成の部分をも測定すべきである、と答えた。
§19.2.30.4Colonus uillam hac lege acceperat, ut incorruptam redderet praeter uim et uetustatem: coloni seruus uillam incendit non fortuito casu.
借地人が、不可抗力と経年劣化を除き、損傷のない状態で農荘を返還するという条件で農荘を受け取っていた。 借地人の奴隷が、不測の事故によるのではなく、農荘に火を放った。
non uideri eam uim exceptam respondit nec id pactum esse, ut, si aliquis domesticus eam incendisset, ne praestaret, sed extrariam uim utrosque excipere uoluisse.
そのような力は除外されていないと考えられ、また、同居人の誰かがそれに火を放った場合に責任を免れるという合意がなされたわけではなく、むしろ双方は外部からの不可抗力のみを除外することを意図していたのである、と答えた。

語釈・文法注

  1. 19.2.30.prsingula caenacula ita conduxit — 本来なら全体の賃借人が他者に下宿を転貸(サブリース)したことを意味するため `locauit`(貸し出した)と表現されるべき箇所で、あえて `conduxit`(借りた)が用いられている。これは全体の賃借人の視点、あるいは下宿人(habitatores)に「個々の部屋を借りさせた」という動態的な賃貸関係を反映した語の変則的な転用と解釈される。
  2. 19.2.30.prquanti conductoris interesset, habitatores ne migrarent — 非人称動詞 `interest`(関心・利害がある)の構文。利害を持つ主体が属格 `conductoris` で、関心の対象(内容)が `ne` 節(`habitatores ne migrarent`)で示されている。文頭の `quanti` は価値の属格で、関心の度合い(退去しないことによる利益額)を表し、主節の `tanti` と相関している。
  3. 19.2.30.2sed lege Aquilia tantum cum eo agi posse, qui tum mulas agitasset — 不法行為に基づくアキリウス法訴訟(actio legis Aquiliae)と、契約に基づく賃貸訴訟(actio ex locato)の責任追及の対象における違いを説明している。アキリウス法は直接的に加害行為を行った者(その時にラバを追っていた者)のみを被告としうるのに対し、契約訴訟では、第三者の行為による損害であっても、保管義務(custodia)を負う契約相手である賃借人(conductor)を被告として正当に提訴できる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.2.30.pr-19.2.30.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.2.30.pr-19.2.30.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。