Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.2.24.pr-19.2.24.5

工作物の承認基準と転貸および履行遅滞

2845 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、賃貸借や請負における成果物の承認基準、小作人の転貸、履行遅滞や履行不能時の提訴時期、および遺言による賃料免除義務について論じている。

[PAULUS libro trigesimo quarto ad edictum. ] §19.2.24.prSi in lege locationis comprehensum sit, ut arbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit.
[パウルス、告示註釈第34巻] 賃貸借の約定において、所有者の判断によって工作物が承認されるべきことが含まれている場合、それは、恰も誠実な人の裁定が含まれていたかのようにみなされ、他の誰であれ別人の裁定が含まれている場合にも、同じ規則が維持される。 なぜなら、信義誠実(グッドフェイス)は、誠実な人にふさわしいような裁定がなされることを要求するからである。
idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit.
そして、その裁定は工作物の品質に関わるものであり、約定によって定められた期限を延長することには関わらない。 ただし、そのこと自体が約定に含まれている場合は別である。
quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.
これらのことから帰結として、請負人の詐欺によってなされた承認は無効であり、賃貸アクションをもって訴えることができる。
§19.2.24.1Si colonus locauerit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset.
小作人が土地を転貸した場合、後者の賃借人の財産は土地所有者に対して担保とならない。 しかし、果実は、最初の小作人がそれを収穫したであろう場合と同様に、質権の目的の中に留まる。
§19.2.24.2Si domus uel fundus in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam colonus uel inquilinus, cum eis statim agere.
家屋または土地が5年間の期限で、賃料の支払を伴って賃貸された場合において、もし小作人または借家人が居住または土地の耕作を放棄したならば、所有者は彼らに対して直ちに訴えを提起することができる。
§19.2.24.3Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, uelut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest.
しかしまた、現在(すでに)履行すべきであった義務、例えば、何らかの作業を完了することや、挿木を行うことなどについても、同様に訴えを提起することができる。
§19.2.24.4Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo, quod secundo uel tertio anno patietur fundo frui.
小作人は、もし自分が収益することを許されないならば、たとえ残りの年月に土地所有者が収益することを許したとしても、5年間全体の件について直ちに正当に訴えを提起する。 なぜなら、所有者が2年目または3年目に土地の収益を許すということによって、常に義務を免れるわけではないからである。
nam qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest.
というのも、賃貸借から追い出されて別の農地へ移った者は、二つの農地に対応する余裕はないであろうし、自らも賃料の名目で義務を負うことはなく、各年において得るはずであった利益の額を獲得するからである。 なぜなら、収益の許容が、小作人が他の事柄に縛られて収益することができないような時期に提示されたのでは、遅すぎるからである。
quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet.
しかし、もし数日間だけ妨げ、その後に所有者が態度を改め、小作人にとってすべてが元通りであるならば、数日間の遅延によって契約上の義務から何ら減殺されることはない。
item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conuentionem non praestantur quae conuenerant, siue prohibeatur frui a domino uel ab extraneo quem dominus prohibere potest.
同様に、合意に従って合意された内容が履行されない者は、所有者から、あるいは所有者が制止できたはずの第三者から、収益することを妨げられた場合には、賃借アクションを有効に提起できる。
§19.2.24.5Qui in plures annos fundum locauerat, testamento suo damnauit heredem, ut conductorem liberaret.
複数年の期限で土地を賃貸していた者が、その遺言によって、賃借人を解放することを相続人に義務づけたとする。
si non patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec mercedes remittat, ex testamento tenetur.
もし相続人が、彼が残りの期間収益することを許さないならば、賃借アクションが認められる。 しかし、もし収益することは許すものの、賃料を免除しないならば、遺言に基づく訴えによって義務を負う。

語釈・文法注

  1. 19.2.24.prperinde habetur, ac si uiri boni arbitrium comprehensum fuisset — 接続詞句 `perinde... ac si`(ちょうど…であるかのように)に導かれる仮定法過去完了 `fuisset` は、過去の事実に反する仮定を表すのではなく、現在の判断基準を「仮に誠実な人の裁定が定められていたとした場合」と同等に扱うという比較を表す。
  2. 19.2.24.4non suffecturus duabus — `suffecturus` は未来能動分詞で、ここでは条件(「もし戻ったとしても、二つの農地を管理するには十分でないであろう」)あるいは潜在的な理由を表す。`duabus` は `sufficere`(~に十分である、耐えうる)が支配する与格(女性複数)であり、文脈上 `coloniis`(農地、小作関係)を補って理解する。
  3. 19.2.24.5testamento suo damnauit heredem, ut — `damnauit` は法技術的な「義務遺贈(legatum per damnationem)」を課す表現。通常は `heredem damno ut...` の構文をとり、相続人に対して受遺者(ここでは賃借人)への義務履行を命令・義務づける。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.2.24.pr-19.2.24.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.2.24.pr-19.2.24.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。