[IDEM libro trigesimo secundo ad edictum. ]
[同著者、告示注解第32巻] 賃借アクションは賃借人に与えられる。
§19.2.15.prEx conducto actio conductori datur.
しかし、それはおよそ次のような原因から認められる。
§19.2.15.1Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit frui ei non liceat (forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat) uel si quid in lege conductionis conuenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur.
例えば、彼が賃借した物を使用収益することが彼に許されない場合(恐らくは、土地の全部または一部の占有が彼に提供されないため、あるいは別荘や厩舎、または彼の家畜の群れが留まるべき場所が修繕されないため)、あるいは、賃借契約の条項の中で合意された何かが提供されない場合、賃借アクションが提起される。
§19.2.15.2Si uis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, uideamus.
もし破滅的な嵐の力が生じた場合、賃貸人が賃借人に対して何かを補償すべきか、検討してみよう。
Seruius omnem uim, cui resisti non potest, dominum colono praestare debere ait, ut puta fluminum graculorum sturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis segetes corruptae sint.
セルウィウスは、抗うことのできないすべての力を、所有者は小作人に補償しなければならないと述べている。 例えば、河川、コクマルガラス、ムクドリ、その他それに類することが起きた場合、あるいは敵の襲撃が生じた場合である。 しかし、もし何らかの欠陥がその物自体から生じるならば、これらは小作人の損害となる。 例えば、ワインが酸っぱくなった場合、あるいは虫や雑草によって作物が損なわれた場合である。
sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cogatur.
しかしまた、もし地滑りが起きて、すべての収穫物を奪い去ったならば、それは小作人の損害とはならない。 失われた種子の損害の上に、土地の賃料を支払うことを彼が強制されないためである。
sed et si uredo fructum oleae corruperit aut solis feruore non adsueto id acciderit, damnum domini futurum: si uero nihil extra consuetudinem acciderit, damnum coloni esse.
しかしまた、もし立ち枯れ病がオリーブの収穫物を損なうか、あるいは異常な太陽の熱によってそれが起きたならば、それは所有者の損害となる。 しかし、もし異常なことが何も起きなかったならば、それは小作人の損害となる。
idemque dicendum, si exercitus praeteriens per lasciuiam aliquid abstulit.
そして、通過する軍隊が乱暴によって何かを持ち去った場合にも、同じことが言われるべきである。
sed et si ager terrae motu ita corruerit, ut nusquam sit, damno domini esse: oportere enim agrum praestari conductori, ut frui possit.
しかしまた、もし土地が地震によって、跡形もなくなるほどに崩壊したならば、それは所有者の損害となる。 なぜなら、賃借人が使用収益できるように土地を提供することが必要だからである。
§19.2.15.3Cum quidam incendium fundi allegaret et remissionem desideraret, ita ei rescriptum est: 'Si praedium coluisti, propter casum incendii repentini non immerito subueniendum tibi est.
ある者が土地の火災を申し立てて賃料の減免を求めたとき、彼に対して次のような勅答が下された。 「もし汝が農地を耕作していたならば、突然の火災という事故を理由として、汝が救済されることは不当ではない。
' §19.2.15.4Papinianus libro quarto responsorum ait, si uno anno remissionem quis colono dederit ob sterilitatem, deinde sequentibus annis contigit uberitas, nihil obesse domino remissionem, sed integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigendam.
」パピニアヌスは『答申集』第4巻において次のように述べている。 もしある者が不作を理由として、ある1年、小作人に賃料の減免を与え、その後の数年間に豊作が生じたならば、その減免は所有者にとって何ら妨げとはならず、彼が減免したその年の分の完全な賃料をも請求されなければならない。
hoc idem et in uectigalis damno respondit.
彼は、借地料の損失についてもこれと同じ答申をした。
sed et si uerbo donationis dominus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio.
しかしまた、もし所有者が贈与という言葉を用いて、その年の不作を理由に免除したとしても、同様に言われるべきである。 それは贈与ではなく、和解であるかのようだからである。
quid tamen, si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari.
しかし、もし彼が免除した年が、不作の最後の年であったならば、どうなるか。 より正しい見解としては、仮にそれ以前の数年が豊作であり、かつ賃貸人がそれを知っているとしても、彼が清算に呼び出されるべきではない、と言われるだろう。
§19.2.15.5Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur, non esse rationem eius habendam rescripto diui Antonini continetur.
ある者が収穫の乏しさについて不満を訴えたとき、それを考慮に入れるべきではないということが、神君アントニヌスの勅答に含まれている。
item alio rescripto ita continetur: 'Nouam rem desideras, ut propter uetustatem uinearum remissio tibi detur. '
また、別の勅答には次のように含まれている。 「ブドウ園の老朽化を理由に汝に減免が与えられることを求めるとは、汝は前例のないことを望んでいる。
§19.2.15.6Item cum quidam naue amissa uecturam, quam pro mutua acceperat, repeteretur, rescriptum est ab Antonino Augusto non immerito procuratorem Caesaris ab eo uecturam repetere, cum munere uehendi functus non sit: quod in omnibus personis similiter obseruandum est.
」また、船が失われたために、貸付金として受け取っていた運賃を請求されたある者について、アントニヌス・アウグストゥスは、皇帝の代理人が彼から運賃を請求することは不当ではないとの勅答を下した。 彼は輸送の任務を果たさなかったからである。 このことは、すべての人間において同様に遵守されるべきである。
§19.2.15.7Ubicumque tamen remissionis ratio habetur ex causis supra relatis, non id quod sua interest conductor consequitur, sed mercedis exonerationem pro rata: supra denique damnum seminis ad colonum pertinere declaratur.
しかしながら、上に挙げられた原因から減免が考慮される場合にはいつでも、賃借人は自己の被った損害を得るのではなく、割合に応じた賃料の免除を得る。 結局、失われた種子の損害は小作人に帰属することが上に宣言されている。
§19.2.15.8Plane si forte dominus frui non patiatur, uel cum ipse locasset uel cum alius alienum uel quasi procurator uel quasi suum, quod interest praestabitur: et ita Proculus in procuratore respondit.
明らかに、もし仮に所有者が、自分自身で賃貸したか、あるいは他人が他人の物を代理人として、もしくは自分の物として賃貸したかに関わらず、使用収益することを許さない場合には、損害賠償が支払われるだろう。 そしてプロクルスは代理人に関してこのように答申した。
§19.2.15.9Interdum ad hoc ex locato agetur, ut quis locatione liberetur, Iulianus libro quinto decimo digestorum scribsit.
賃貸アクションが、ある者が賃貸借から解放されるために提起されることが時としてある、とユリアヌスは『学説彙纂』第15巻に書いている。
ut puta Titio fundum locaui isque pupillo herede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna.
例えば、私がティティウスに土地を賃貸し、彼が未成年者を相続人に指定して死亡し、後見人が未成年者に相続を放棄させることを決定したため、私がその土地をより高い賃料で他人に賃貸したとする。 その後、未成年者が父親の財産に復帰させられた。
ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut locatione liberetur: mihi enim iusta causa fuit locandi,
賃借アクションによって、彼が賃貸借から解放されること以上の何ものをも得ることはない。 なぜなら、私には賃貸する正当な理由があったからである。