Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.1.52.pr-19.1.52.3

担保付物件の売買と書類引渡および従物の処分

2818 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

売買や持参金などの契約関係において、担保権の存在、関連書類の引渡義務、官職譲渡における給与請求権の帰属、および土地に結合した護岸の処分権がどのように扱われるかを法的に判断する。

[SCAEUOLA libro septimo digestorum. ] §19.1.52.prCreditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, uendidit Maeuio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundus est, uenit eumque idem Maeuius emit et pretium soluit: quaesitum est, an empti iudicio uel aliqua actione emptor a uenditore consequi possit, ut solutionum supra scriptarum chirographa ei dentur.
[スカエウォラ『学説纂集』第7巻] 自己に担保設定されている土地について、債務者が過去に支払った税金の領収書を自己のもとに保管していた債権者が、「税金の名目で何らかの未払いがある場合は買主が支払うものとする」という約定で、マエウィウスにその土地を売り渡した。 ところが、まさにその土地が、すでに支払われていたそれらの税金を理由として、同土地が位置する御料地の徴税請負人によって公売に付され、同じマエウィウスがそれを買い受けて代金を支払った。 そこで、買主は売主から、売買に基づく訴えまたは何らかの訴訟によって、上記の支払済領収書が自己に引き渡されることを勝ち取ることができるか、が問われた。
respondit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur.
答えた、買主は売買に基づく訴えによって、問題となっている文書が提示されることを勝ち取ることができる、と。
§19.1.52.1Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore lueret et marito liberum praestaret.
父親からその娘の名義で持参金として評価額を定めて与えられた土地が、債権者に担保設定されていることが判明した。 父親の遺産を保持している息子は、その娘が持参金に満足して遺産を放棄していた状況において、債権者から請け出し、夫に対して負担のない状態で提供するよう、売買に基づく訴えによって義務を負うか、が問われた。
respondit teneri.
答えた、義務を負う、と。
§19.1.52.2Inter uenditorem et emptorem militiae ita conuenit, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo exigere debet et quid ex eiusmodi pacto uenditor emptori praestare debeat.
官職の売主と買主の間で、特定の第三者から支払われるべき俸給は買主に帰属する、という合意がなされた。 官職の買主は、誰からどれほどの額を請求すべきであり、またこのような合意に基づき売主は買主に何を給付すべきか、が問われた。
respondit uenditorem actiones extraordinarias eo nomine quas haberet praestare debere.
答えた、売主は、その名目で自分が有している特別手続による訴権を提供しなければならない、と。
§19.1.52.3Ante domum mari iunctam molibus iactis ripam constituit et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore domui coniuncta erat, ad emptorem quoque iure emptionis pertineat.
海に面した家の前に堤防を築いて護岸を造り、その家を自己が占有していた状態でガイウス・セイウスに売り渡した。 売主によって家に結合されていた護岸も、買主に対して売買の権利に基づき帰属するか。
respondit eodem iure fore uenditam domum, quo fuisset priusquam ueniret.
答えた、家は、売りに出される前に置かれていたのと同じ法的状態で売り渡されたものとされる、と。

語釈・文法注

  1. 19.1.52.pruenit — これは自動詞 uěniō(来る)の完了形ではなく、受動の性質を持つ動詞 uēneō(売りに出される、公売される)の完了形 uēniit の縮約形。過去に納税済みであった税金を理由として、不当に土地が公売にかけられた状況を示している。
  2. 19.1.52.1ab ea se filia abstinuisset — 代名詞 ea は先行する hereditatem(遺産)を指す。sē abstinēre はローマ法上の技術用語で「相続を放棄する(相続から身を引く)」ことを意味する。娘は持参金を受け取ったことで、父親の遺産相続を放棄した状況にある。
  3. 19.1.52.1Praedium aestimatum in dotem — 評価額が定められた持参金(dos aestimata)の引き渡しは、実質的に売買(emptio uenditio)と同視される。そのため、引き渡された物件に隠れた瑕疵や担保権などの追奪原因(追奪担保責任)がある場合には、売買契約を基礎とする「売買に基づく訴え」(actio ex empto)が準用される。
  4. 19.1.52.3ueniret — 動詞 uēneō(売りに出される)の未完了過去接続法で、時間的接続詞 priusquam(〜するより前に)とともに用いられている。事実としての売却よりも前の時点の状況、あるいは仮定的な前提関係を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.1.52.pr-19.1.52.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.1.52.pr-19.1.52.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。