[CELSUS libro octauo digestorum. ] §19.1.38.prSi uenditor hominis dixit peculium eum habere decem nec quemquam adempturum, et si plus habet, totum praestet, nisi hoc actum est, ut dumtaxat decem praestaret, si minus est, praestet esse decem et talem seruum esse, ut tantum peculii habeat.
[ケルソス『学説彙纂』第8巻] もし奴隷の売主が、その奴隷が10の特有財産を有しており、かつ誰もそれを奪うことはないと述べた場合、もしそれ以上を有しているならば、売主はすべてを保障しなければならない。 ただし、せいぜい10を保障するという合意がなされていた場合はこの限りではない。 もしそれ未満であるならば、売主は10が存在すること、およびそれだけの特有財産を現に有しているような奴隷であることを保障しなければならない。
§19.1.38.1Si per emptorem steterit, quo minus ei mancipium traderetur, pro cibariis per arbitrium indemnitatem posse seruari Sextus Aelius, Drusus dixerunt, quorum et mihi iustissima uidetur esse sententia.
奴隷が引き渡されないことについて買主に責任がある場合、食費について仲裁によって補償を確保しうるとセクストゥス・アエリウスとドルーススは述べたが、彼らの見解は私にとっても極めて正当であると思われる。
§19.1.38.2Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus circumstructum, an hae aedium essent, an ut ruta caesa uincta fixaque, quae aedium non essent.
フィルムスがプロクルスに尋ねた。 鉛の水槽から地下に敷設された管が、煉瓦で囲まれた銅の釜へ水を引いている場合、これらは建物の付属物であるのか、それとも、切り出され伐採された物、結束され固定された物のように、建物に属さないものであるのか。
ille rescripsit referre, quid acti esset.
プロクルスは、どのような合意がなされたかによると返答した。
quid ergo si nihil de ea re neque emptor neque uenditor cogitauerunt, ut plerumque in eiusmodi rebus euenisse solet, nonne propius est, ut inserta et inclusa aedificio partem eius esse existimemus?
では、もし買主も売主もそのことについて何も考えていなかったならば(このような事柄において往々にして起こるように)、建物に挿入され封入されているものはその一部であるとみなす方がより妥当ではないだろうか。