Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.1.31.pr-19.1.31.2

目的物の強奪と果実返還および二重売買の優劣

2797 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

保管義務のある売買目的物が強奪された場合の売主の責任(訴権譲渡と危険負担)、奴隷を通じた取得利益の返還範囲、および非所有者からの二重買主間での優先順位について説明する。

[NERATIUS libro tertio membranarum. ] §19.1.31.prSi ea res, quam ex empto praestare debebam, ui mihi adempta fuerit: quamuis eam custodire debuerim, tamen propius est, ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a me emptori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit.
[ネラティウス『羊皮紙書』第3巻] もし、私が買い入れに基づいて引き渡す義務を負っていたその物が、暴力によって私から奪われたならば、たとえ私がそれを保管する義務を負っていたとしても、やはり、その物を追及するための諸訴権を私が買主に提供すること以上のことは義務づけられない、とするのがより妥当である。 なぜなら、保管は暴力に対してほとんど役に立たないからである。
actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur.
しかし、それらの訴権を私は、あなたの指図によるだけでなく、あなたの危険負担においてもあなたに提供しなければならず、その結果、すべての利益および損失があなたに帰属することになる。
§19.1.31.1Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito seruo adquisiturus fuisset.
また、私自身がその者を通じて取得した物だけでなく、もしその時すでに奴隷が彼(買主)に引き渡されていたならば買主が取得したであろう物をも、私は提供しなければならない。
§19.1.31.2Uterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: siue ab eodem emimus siue ab alio atque alio, is ex nobis tuendus est, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est.
私たちの双方が、悪意なしに売買が行われた際に、非所有者から同一の物を買い受け、かつそれが引き渡された場合、私たちが同一の者から買い受けたのであれ、あるいは別々の者から買い受けたのであれ、私たちのうち、先にその物の権利を把握した者、すなわち、最初に引き渡された者が保護されるべきである。
si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus est.
もし私たちのうちの一方が所有者から買い受けていたならば、その者がいかなる場合にも保護されるべきである。

語釈・文法注

  1. 19.1.31.prpropius est, ut... oporteat — 非人称表現 propius est(〜のほうがより妥当である、真実に近い)の主語として ut 節(ut... oporteat)が機能している。保管義務(custodia)がある場合でも、不可抗力(ui adempta)に対しては訴権(actiones)の譲渡以上のことを義務づけられない(nihil amplius quam... oporteat)という法的な妥当性を示している。
  2. 19.1.31.1sibi tradito seruo — 奪格絶対(ablative absolute)であり、条件(「もしその時すでに奴隷が彼[買主]に引き渡されていたならば」)の意味を表す。主節の能動周辺動詞変化(adquisiturus fuisset)と照応し、過去における反実仮想の帰結を導いている。
  3. 19.1.31.2cum emptio uenditioque sine dolo malo fieret — 接続法未完了過去(fieret)を伴う叙述的 cum 節(cum-narrativum)であり、契約当事者たちの双方が悪意(欺瞞)なく取引を行った状況・背景を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.1.31.pr-19.1.31.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.1.31.pr-19.1.31.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。