Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.1.21.pr-19.1.21.6

売買における瑕疵の不告知と履行遅滞の責任

2787 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、売買契約において生じる様々な特殊な事例(不妊の女奴隷、納税義務の不告知、品質の相違、不履行による損害賠償の範囲、各種特約、代替的給付の留保)における当事者の法的な責任関係を論じている。

[PAULUS libro trigesimo tertio ad edictum. ] §19.1.21.prSi sterilis ancilla sit, cuius partus uenit, uel maior annis quinquaginta, cum id emptor ignorauerit, ex empto tenetur uenditor.
[パウルス『告示注解』第33巻]\n 胎児が売却された女奴隷が不妊であったり、あるいは五十歳を超えており、買主がそのことを知らなかった場合には、売主は買戻の訴えに基づいて責任を負う。
§19.1.21.1Si praedii uenditor non dicat de tributo sciens, tenetur ex empto: quod si ignorans non praedixerit, quod forte hereditarium praedium erat, non tenetur.
\n 土地の売主が、税について知りながらそれを告げなかった場合には、買戻の訴えに基づいて責任を負う。 しかし、もし知らずに告げなかった場合(それがたまたま相続された土地であったようなとき)には、責任を負わない。
§19.1.21.2Quamuis supra diximus, cum in corpore consentiamus, de qualitate autem dissentiamus, emptionem esse, tamen uenditor teneri debet, quanti interest non esse deceptum, etsi uenditor quoque nesciet: ueluti si mensas quasi citreas emat, quae non sunt.
\n 目的物自体においては合意しているが品質において異見がある場合にも売買は成立すると我々が上に述べたとはいえ、やはり売主は、たとえ売主自身も知らなかったとしても、騙されなかったことに対する買主の利益の額について責任を負うべきである。 例えば、シトロンの木製であるかのようにしてテーブルを購入したが、実際にはそうではなかった場合である。
§19.1.21.3Cum per uenditorem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptoris in aestimationem uenit, quae modo circa ipsam rem consistit: neque enim si potuit ex uino puta negotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur.
\n 売主の側に原因があって物を引き渡さない場合、物の引き渡し自体に関連するものである限りにおいて、買主のすべての利益が評価の対象となる。 すなわち、例えばワインを取引して利益を上げることができたかもしれないとしても、それは評価されるべきではなく、小麦を購入し、それが引き渡されなかったために彼の奴隷たちが飢えに苦しんだ場合とも同様である。 なぜなら、彼は小麦の価格を回収するのであって、飢えで死んだ奴隷の損害を回収するのではないからである。
nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris sit, merito, quia siue datum esset, haberem emptor, siue non, quoniam saltem hodie dandum est quod iam olim dari oportuit.
また、訴えの提起が遅れたからといって、債務がより重くなるわけではない。 ただし、今日ワインの価格が高騰している場合には、評価額が増大するのは当然である。 なぜなら、引き渡されていたとすれば買主がそれを持っていたはずであり、引き渡されていなかったとしても、かつて引き渡されるべきであったものを、少なくとも今日引き渡さなければならないからである。
§19.1.21.4Si tibi fundum uendidero, ut eum conductum certa summa haberem, ex uendito eo nomine mihi actio est, quasi in partem pretii ea res sit.
\n もし私があなたに土地を売却し、それを一定の金額で賃借して保持することとした場合、その件に関して私には売主としての訴えが認められる。 それは、その合意が代金の一部を構成するかのように扱われるからである。
§19.1.21.5Sed et si ita fundum tibi uendidero, ut nulli alii eum quam mihi uenderes, actio eo nomine ex uendito est, si alii uendideris.
\n しかしまた、私があなたに土地を売却するにあたり、私以外の誰にもそれを売却しないという条件を付した場合、もしあなたが他人に売却したならば、その名目において売主としての訴えが認められる。
§19.1.21.6Qui domum uendebat, excepit sibi habitationem, donec uiueret, aut in singulos annos decem: emptor primo anno maluit decem praestare, secundo anno habitationem praestare.
\n 家を売却する者が、自分が生きている間は居住権を留保するか、あるいは毎年十を支払うこととした。 買主は、最初の年には十を支払うことを好み、二年目には居住を提供することを好んだ。
Trebatius ait mutandae uoluntatis potestatem eum habere singulisque annis alterutrum praestare posse et quamdiu paratus sit alterutrum praestare, petitionem non esse.
トレバティウスは、買主には意思を変更する権能があり、毎年どちらか一方を提供することができ、どちらか一方を提供する準備がある限り、請求は認められないと述べている。

語釈・文法注

  1. §19.1.21.prcuius partus uenit — uenit は ueneo(売られる、uendo の受動相として機能する)の完了形 uenit であり、直訳すると「その子の出産が売られた」となる。将来生まれる奴隷の子供を目的物とする売買(emptio rei speratae)を指す。
  2. §19.1.21.2quanti interest non esse deceptum — quanti は性質ないし評価の属格(価格の属格)で、非人称動詞 interest(〜にとって重要である、〜の利益になる)とともに用いられ、「どれほどの利益があるか」を表す。non esse deceptum(騙されないこと)が interest の主語となる不定詞節である。
  3. §19.1.21.3Cum per uenditorem steterit, quo minus — per aliquem stat quominus...(〜のせいで…しない)という非人称的な慣用表現。「売主の側に原因があって物を引き渡さない場合」を意味する。
  4. §19.1.21.3haberem emptor — 写本の haberem は文法的に不自然であり、通常は haberet(三人称単数接続法未完了、主語は emptor)に修正して「買主がそれを持っていたであろうに」と解釈される。あるいは、haberem のまま主語を売主(I)とし、emptor を呼格または何らかの形で解釈する説もあるが、haberet とする修正が一般的である。
  5. §19.1.21.6excepit sibi habitationem... aut in singulos annos decem — decem の後には nummos や aureos などの貨幣単位が省略されている。居住権の提供か、または毎年10(金銭)の支払いのいずれかを行うという選択債務が設定されており、トレバティウスは買主(債務者)に毎年選択権(ius eligendi)を変更する余地があるとしている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.1.21.pr-19.1.21.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.1.21.pr-19.1.21.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。