Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.1.13.8-19.1.13.18

買主の代金提供義務と果実・追奪における売主の責任

2778 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

買主の訴えにおける代金の提供義務、追奪時の償還額、土地売却に伴う果実や賃料の帰属、および売却後の状況変化(自然増、共有物分割等)における売主の責任範囲について論じている。

[ULPIANUS libro trigesimo secundo ad edictum. ] §19.1.13.8Offerri pretium ab emptore debet, cum ex empto agitur, et ideo etsi pretii partem offerat, nondum est ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potest eam rem quam uendidit.
買主の訴えを提起するときは、買主によって代金が提供されなければならない。 したがって、たとえ代金の一部を提供したとしても、まだ買主の訴えは生じない。 なぜなら、売主は売却した物をあたかも質物であるかのように留置することができるからである。
§19.1.13.9Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an uero quod numerauit? et puto magis id quod numerauit propter doli exceptionem.
そこから、代金の一部が支払われ、引き渡された物がその後に追奪された場合、買主の訴えを提起する者はその物の代金の全額を回収することになるのか、それとも実際に支払った額だけを回収することになるのか、という疑問が生じる。 そして私は、悪意の抗弁があるため、むしろ実際に支払った額であると考える。
§19.1.13.10Si fructibus iam maturis ager distractus sit, etiam fructus emptori cedere, nisi aliud conuenit, exploratum est.
すでに成熟した果実がある状態で土地が売却された場合、別段の合意がない限り、果実も買主に帰属することは確実である。
§19.1.13.11Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent qui locauerat: idem et in praediis urbanis, nisi si quid nominatim conuenisse proponatur.
もし土地が賃貸中であったなら、賃料は当然にそれを賃貸していた者に帰属する。 都市不動産においても、明示的な合意があったと提示される場合を除き、同様である。
§19.1.13.12Sed et si quid praeterea rei uenditae nocitum est, actio emptori praestanda est, damni forte infecti uel aquae pluuiae arcendae uel Aquiliae uel interdicti quod ui aut clam.
しかしさらに、売却された物にその他何らかの損害が加えられた場合、例えば、未生損害の担保、雨水排除、アクィリウス法、あるいは暴力もしくは隠密による行為に関する禁止命令の訴権が買主に譲渡されなければならない。
§19.1.13.13Item si quid ex operis seruorum uel uecturis iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid peculio eorum accessit, non tamen si quid ex re uenditoris.
同様に、奴隷の労働、あるいは役獣や船の運送によって何か獲得された場合、それは買主に引き渡され、奴隷の特有財産に加わったものも同様とする。 ただし、売主の財産から生じたものは除かれる。
§19.1.13.14Si Titius fundum, in quo nonaginta iugera erant, uendiderit et in lege emptionis dictum est in fundo centum esse iugera et antequam modus manifestetur, decem iugera alluuione adcreuerint, placet mihi Neratii sententia existimantis, ut, si quidem sciens uendidit, ex empto actio competat aduersus eum, quamuis decem iugera adcreuerint, quia dolo fecit nec dolus purgatur: si uero ignorans uendidit, ex empto actionem non competere.
ティティウスが実際には九十ユゲラであった土地を売却し、売買条件においてその土地が百ユゲラであると言明されており、実際の面積が明らかになる前に、沖積によって十ユゲラが増加した場合、私は次のネラティウスの見解を支持する。 すなわち、もし彼が知っていて売却したのであれば、たとえ十ユゲラが増加したとしても彼に対する買主の訴えが認められる。 なぜなら彼は欺罔を行ったのであり、欺罔は浄化されないからである。 しかし、もし彼が知らずに売却したのであれば、買主の訴えは認められない。
§19.1.13.15Si fundum mihi alienum uendideris et hic ex causa lucratiua meus factus sit, nihilo minus ex empto mihi aduersus te actio competit.
もしあなたが他人の土地を私に売却し、その後これが無償の原由によって私のものとなった場合でも、それにもかかわらず、あなたに対して私に買主の訴えが認められる。
§19.1.13.16In his autem, quae cum re empta praestari solent, non solum dolum, sed et culpam praestandam arbitror: nam et Celsus libro octauo digestorum scripsit, cum conuenit, ut uenditor praeteritam mercedem exigat et emptori praestet, non solum dolum, sed et culpam eum praestare debere.
しかし、購入された物に伴って提供されるのが常である事柄においては、故意だけでなく過失についても責任が負われるべきだと私は考える。 なぜなら、ケルススも『学説彙纂』第八巻において、売主が過去の賃料を回収して買主に提供することが合意された場合、彼は故意だけでなく過失についても責任を負わなければならない、と書いているからである。
§19.1.13.17Idem Celsus libro eodem scribit: fundi, quem cum Titio communem habebas, partem tuam uendidisti et antequam traderes, coactus es communi diuidundo iudicium accipere.
同じくケルススは同巻において次のように書いている。 あなたがティティウスと共有していた土地の自己の持分を売却し、それを引き渡す前に共有物分割の裁判を受けることを余儀なくされたとする。
si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Titio consecutus es, id tantum emptori praestabis.
もし共有者に土地の全体が審判授与されたならば、あなたがその件でティティウスから受け取った額、その額だけを買主に提供することになる。
quod si tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es.
これに対して、もしあなたに土地の全体が審判授与されたならば、土地の全体を買主に引き渡さなければならない、と彼は言う。 ただし、その件であなたがティティウスに対して支払うよう命じられた額を買主が支払うことを条件とする。
sed ob eam quidem partem, quam uendidisti, pro euictione cauere debes, ob alteram autem tantum de dolo malo repromittere: aequum est enim eandem esse condicionem emptoris, quae futura esset, si cum ipso actum esset communi diuidundo.
そして、あなたが売却した持分については追奪の担保を提供しなければならないが、他方の持分については悪意についてのみ誓約すれば足りる。 なぜなら、買主の地位は、もし彼自身に対して共有物分割の訴えが提起されていたならば置かれたであろう地位と同じであることが公平だからである。
sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.
しかし、もし裁判官が特定の区域によってあなたとティティウスの間で土地を分割したならば、疑いなく、あなたに審判授与された区域を買主に引き渡さなければならない。
§19.1.13.18Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui debet: hereditates quoque per seruum adquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta.
売却された奴隷に対して売主が引渡し前に何かを贈与した場合、これもまた返還されなければならない。 その奴隷を通じて取得された相続財産や、すべての遺贈も同様であり、それらが誰への配慮から遺贈されたものであるかを区別すべきではない。
item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent.
同様に、奴隷が労働によって売主に提供したものは買主に返還されなければならない。 ただし、労働が売主に帰属するために、合意によって引渡しの日が延期された場合はこの限りではない。

語釈・文法注

  1. §19.1.13.8nondum est ex empto actio — 「買主の訴えはまだ生じない」とあるが、これは売主が未払いの代金に対して同時履行の抗弁(売却物の留置権)を有するため、買主が代金の全額を提供しない限り、訴訟上その請求が認められない(敗訴する)ことを意味している。
  2. §19.1.13.14nec dolus purgatur — 売主が実際の面積(90ユゲラ)を知りながら100ユゲラと偽って売却した場合、後に沖積(自然増)によって10ユゲラが増加して結果的に100ユゲラに達したとしても、契約締結時における売主の欺罔(dolus)という事実そのものは消滅(浄化)しないため、買主の訴えが依然として認められることを示している。
  3. §19.1.13.17ob alteram autem tantum de dolo malo repromittere — 共有物分割の判決によって土地全体を獲得した場合の売主の担保責任。売主自身の持分であった部分については追奪担保(pro evictione cavere)を負うが、新たに審判授与された他方の持分については、自身の悪意(dolus malus)がないこと、すなわちその部分を他人に二重譲渡するなどの不誠実な行為を行わないことの誓約(repromissio)のみで足りるとされる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.1.13.8-19.1.13.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.1.13.8-19.1.13.18

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。