[IDEM libro uicensimo septimo quaestionum. ] §18.7.6.prSi uenditor ab emptore cauerit, ne serua manumitteretur neue prostituatur, et aliquo facto contra quam fuerat exceptum euincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam obstaturam putant, Sabinus non obstaturam.
[同じ著者(パピニアヌス)『解明集』第27巻] もし売主が買主から、女奴隷が解放されないこと、または売春させられないことをあらかじめ約束させており、そして、その除外条項に反する何らかの事実によって、彼女が追奪されるか、あるいは自由であると判決され、かつ問答契約に基づいて違約金が請求される場合、悪意の抗弁が妨げになると考える者もいるが、サビヌスは妨げにならないと考える。
sed ratio faciet, ut iure non teneat stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum.
しかし、もし解放されないことが合意されていたのであれば、法理上、問答契約は効力を持たないということになるだろう。 なぜなら、解放する者の行為について考えられたのであって、恩恵の効果について考えられたのではない、と想定することは不合理だからである。
ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exigi non debeat, cum et ancillam contumelia adfecerit et uenditoris affectionem, forte simul et uerecundiam laeserit: etenim alias remota quoque stipulatione placuit ex uendito esse actionem, si quid emptor contra quam lege uenditionis cautum est fecisset aut non fecisset.
しかし、売春させられないことが合意されていた場合には、違約金が請求され徴収されるべきでないとする理由は見当たらない。 なぜなら、買主は女奴隷を辱め、かつ売主の愛着、おそらくは同時にその羞恥心をも傷つけたからである。 というのは、他方において、たとえ問答契約がなくても、買主が売買の条件で担保されていたことに反して何かを行ったり、あるいは行わなかった場合には、売買に基づく訴えが認められるのが法理だからである。
§18.7.6.1Nobis aliquando placebat non alias ex uendito propter poenam homini irrogatam agi posse, quam si pecuniae ratione uenditoris interesset, ueluti quod poenam promisisset: ceterum uiro bono non conuenire credere uenditoris interesse, quod animo saeuientis satisfactum non fuisset.
かつて私たちは、奴隷に科された不利益を理由とする売買に基づく訴えは、売主に金銭上の利益がある場合に限って提起できる、例えば売主が違約金を約束していた場合などに限る、と考えていた。 なぜなら、怒り狂う者の意図が満たされなかったことが、売主の正当な利益であると信じることは、よき人にはふさわしくないと考えられたからである。
sed in contrarium me uocat Sabini sententia, qui utiliter agi ideo arbitratus est, quoniam hoc minoris homo uenisse uideatur.
しかし、サビヌスの説が私を反対の立場へと引き戻す。 彼は、このためにその奴隷がより安く売られたとみなされるという理由で、訴えが有効に提起できると判断したからである。