Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §18.6.2.pr-18.6.2.1

商人売主の容器明渡しと計量前の保管責任

2735 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

売主がワイン商人である場合の空容器返還の判断基準と、計量前における売主の保管責任の程度(故意のみか、それとも不可抗力以外を免責しない高度な注意義務か)について論じる。

[GAIUS libro secundo cottidianarum rerum. ] §18.6.2.prHoc ita uerum est, si is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria: si uero mercator est, qui emere uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint.
[ガイウス『日常的事務』第2巻] このことは、売主が、新たなブドウ収穫がなければそれらの容器を必要としないような者である場合にのみ、そうである。 しかし、もし売主がワインを買い、かつ売ることを常とする商人であるならば、売主の都合に合わせて引き取られ得る日が考慮されるべきである。
§18.6.2.1Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uideamus.
ところで、計量の日より前に、売主がいかなる種類の保管責任を果たすべきか、すなわち、注意をも果たすような完全なものか、それとも単に故意のみか、検討してみよう。
et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum uel uis magna sit excusatum.
そして私は、売主は、不可抗力の損害または不可抗力のみが免責されるような、そのような注意を示すべきであると考える。

語釈・文法注

  1. §18.6.2.prcui sine noua uindemia non sint ista uasa necessaria — cui は関係代名詞 qui の単数与格で、先行詞 is uenditor に対する「所持・基準の与格」として機能している(「その売主にとってこれらの容器が必要でない」)。
  2. §18.6.2.1Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat... uideamus. — 主節の動詞 uideamus(勧誘接続法)が、qualem... oporteat という間接疑問節を支配している。間接疑問節内は、非人称動詞 oporteat の主語として対格不定詞構文(uenditorem praestare)が置かれ、その語頭に目的語の形容修飾句(Custodiam qualem)が倒置(hyperbaton)によって配置されている。
  3. §18.6.2.1ut fatale damnum uel uis magna sit excusatum — ut は結果または程度を導く接合詞。主語の fatale damnum(中性)と uis magna(女性)に対して、述語形容詞 excusatum が中性単数形をとっているのは、文法的な性の一致よりも、直近の damnum への牽引、あるいは「免責されるべき事態」という中性概念としての表現を優先したためである。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §18.6.2.pr-18.6.2.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:18.6.2.pr-18.6.2.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。