Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §18.6.12.pr

売却された建物の焼失と売主の注意義務

2745 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

売却されたインスラが焼失した際の売主の過失責任について、奴隷の怠慢や火災の不可抗力性を考慮し、売主が標準的な注意を尽くしていた場合は責任を負わないとする判断を示す。

[ALFENUS VARUS libro secundo digestorum. ] §18.6.12.prSi uendita insula combusta esset, cum incendium sine culpa fieri non possit, quid iuris sit? respondit: quia sine patris familias culpa fieri potest neque, si seruorum neglegentia factum esset, continuo dominus in culpa erit, quam ob rem si uenditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent homines frugi et diligentes praestare, si quid accidisset, nihil ad eum pertinebit.
[アルフェーヌス・ウァルス『学説彙纂』第2巻] 売却されたインスラが焼失した場合、火災は過失なしには発生し得ないのだから、法的にはどうなるか。 答えた。 なぜなら、家父の過失なしにも発生し得るし、また仮に奴隷たちの怠慢によって生じたとしても、直ちに主人が過失の責任を負うことになるわけではないからである。 それゆえに、もし売主がインスラの看視において、正直かつ勤勉な人々が尽くすべき勤勉さを尽くしていたならば、仮に何らかの事故が生じたとしても、彼には何らの責任も及ばない。

語釈・文法注

  1. §18.6.12.prcum incendium sine culpa fieri non possit — 接続法現在 possit を伴う cum 節であり、質問者が提示した前提(火災は必然的に誰かの過失によって生じるという主張)を表している。
  2. §18.6.12.prsi seruorum neglegentia factum esset, continuo dominus in culpa erit — 条件節に接続法過去完了 factum esset を、帰結節に直説法未来 erit を用いる混合条件文。過去の具体的な過失の想定に対し、一般法理としての帰結を未来形で宣言している。
  3. §18.6.12.prsi uenditor eam diligentiam adhibuisset ... nihil ad eum pertinebit — ここでも条件節(adhibuisset, accidisset)に接続法過去完了を、帰結節(pertinebit)に直説法未来を用いる混合条件文が使われており、売主が過去に注意義務を尽くしていた場合、将来にわたり法的な不利益(責任)を被ることはないという帰結を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §18.6.12.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:18.6.12.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。