Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §18.1.40.pr-18.1.40.6

土地売買における面積測量特約と随伴物の範囲

2628 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

アルフェーヌスの学説をもとに、土地の売買に伴う面積測量の期間特約、水の随伴、実測面積による代金決定、留保された収益や随伴物の範囲について論じている。

[PAULUS libro quarto epitomarum Alfeni digestorum. ] §18.1.40.prQui fundum uendebat, in lege ita dixerat, ut emptor in diebus triginta proximis fundum metiretur et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum esse credidit renuntiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo uenditore posset.
[パウルス『アルフェーヌス学説彙纂抄録』第4巻] 土地を売却した者が、売買条件において、買主が直近の30日以内に土地を測量してその面積について通告すること、またもしその日までに通告しなかった場合には売主の保証責任が解除されること、と規定していた。 買主は測量期間内に、自分が小さい面積であると信じた分を通告し、それに応じた返金を受けた。 その後、彼はその土地を売却し、彼自身が自分の買主のために測量したところ、自分が考えていたよりもはるかに小さい土地の面積であることを見出した。 彼は、不足している分を自分の売主から回収できるかどうかを尋ねた。
respondit interesse, quemadmodum lex diceretur: nam si ita dictum esset, ut emptor diebus triginta proximis fundum metiatur et domino renuntiet, quanto modus agri minor sit, quo post diem trigensimum renuntiasset, nihil ei profuturum: sed si ita pactum esset, ut emptor in diebus proximis fundum metiatur et de modo agri renuntiet, etsi in diebus triginta renuntiasset minorem modum agri esse, quamuis multis post annis posse eum quo minor is modus agri fuisset repetere.
回答:条件がどのように規定されていたかによって異なると。 すなわち、もし「買主は直近の30日以内に土地を測量し、土地の面積がどれだけ少ないかを所有者に通告すべし」と規定されていたのであれば、30日より後に通告した分は彼にとって何の役にも立たない。 しかし、もし「買主は直近の日に土地を測量し、土地の面積について通告すべし」と合意されていたのであれば、たとえ30日以内に土地の面積がより小さいということを通告していたとしても、何年も経った後であっても、土地の面積が不足していた分を請求することができる。
§18.1.40.1In lege fundi aquam accessuram dixit: quaerebatur, an etiam iter aquae accessisset.
土地の条件において、水が随伴すると規定されていた。 水路も随伴するかが問われた。
respondit sibi uideri id actum esse, et ideo iter quoque uenditorem tradere oportere.
回答:そのように合意されたとみられ、したがって売主は水路も引き渡さなければならない。
§18.1.40.2Qui agrum uendebat, dixit fundi iugera decem et octo esse, et quod eius admensum erit, ad singula iugera certum pretium stipulatus erat: uiginti inuenta sunt: pro uiginti deberi pecuniam respondit.
土地を売却した者が、土地は18ユーゲラであると言い、測量された面積について、1ユーゲラあたり一定の価格を約束させていた。 20ユーゲラであることが判明した。 20ユーゲラ分の代金が支払われるべきであると回答した。
§18.1.40.3Fundi uenditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enata: quaesitum est, an pacto contineretur.
土地の売主が手で播かれた穀物を留保していた。 その土地において、刈株から作物が生じた。 これが合意に含まれるかが問われた。
respondit maxime referre, quid est actum: ceterum secundum uerba non esse actum, quod ex stipula nasceretur, non magis quam si quid ex sacco saccarii cecidisset aut ex eo quod auibus ex aere cecidisset natum esset.
回答:何が合意されたかが最も重要である。 しかし、言葉のうえでは、刈株から生じたものは合意に含まれない。 それは、袋持ちの袋からこぼれ落ちたものや、鳥が空中から落としたものから生じたものが合意に含まれないのと同様である。
§18.1.40.4Cum fundum quis uendiderat et omnem fructum receperat, et arundinem caeduam et siluam in fructu esse respondit.
ある者が土地を売却し、すべての収益を留保していた場合、伐採用の葦や森林も収益に含まれると回答した。
§18.1.40.5Dolia, quae in fundo domini essent, accessura dixit: etiam ea, quae seruus qui fundum coluerat emisset peculiaria, emptori cessura respondit.
土地の所有者の物である大瓶が随伴すると規定していた。 土地を耕作していた奴隷が特有財産で買い求めた大瓶も、買主に帰属すると回答した。
§18.1.40.6Rota quoque, per quam aqua traheretur, nihilo minus aedificii est quam situla.
水を引き上げるための車輪も、水桶と同様に、建物の構成部分である。

語釈・文法注

  1. 18.1.40.printerest, quemadmodum lex diceretur — 非人称動詞 interest に導かれる間接疑問節 quemadmodum... diceretur。ここでの lex は一般の「法律」ではなく、当事者間で合意された「契約条件・特約」を意味する。接続法過去(diceretur)は主節の過去時制(respondit)に時制一致している。
  2. 18.1.40.prposse eum quo minor is modus agri fuisset repetere — 対格不定詞構文であり、主語は eum(買主)、動詞は posse。repetere(返還請求する)が posse の補足不定詞。関係節中の quo は「〜の分だけ」という程度の差を示す奪格(quo minor)であり、先行詞(不足分)を明示的に含まない関係代名詞の用法である。
  3. 18.1.40.3non magis quam si quid ex sacco saccarii cecidisset — 比較級を用いた仮定の構文であり、「〜の場合と同様に(含まれない)」という強い否定・排除を意味する。si 節の中の quid は不定代名詞 aliquid の形であり、条件接続詞 si の後で ali- が脱落したもの。
  4. 18.1.40.5peculiaria — 形容詞 peculiaris(特有財産の、ペクリウムに属する)の中性複数対格であり、先行する dolia を修飾する。奴隷が自身の特有財産(peculium)で買い、土地に備え付けた大瓶も、合意に基づいて買主に移転するという法律的・構文的関係性を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §18.1.40.pr-18.1.40.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:18.1.40.pr-18.1.40.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。