[PAULUS libro quarto epitomarum Alfeni digestorum. ] §18.1.40.prQui fundum uendebat, in lege ita dixerat, ut emptor in diebus triginta proximis fundum metiretur et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum esse credidit renuntiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo uenditore posset.
[파울루스, 알페누스 학설휘찬 초록 제4권] 토지를 매도한 사람이 판매 조건에서, 매수인이 향후 30일 이내에 토지를 측량하고 그 면적에 대해 통고해야 하며, 만약 그날 이전에 통고하지 아니한 경우에는 매도인의 보증 책임이 해제되는 것으로 규정하였다. 매수인은 측량 기간 내에 자신이 적은 면적이라고 믿은 바를 통고하고 그에 상응하는 돈을 받았다. 그 후 그는 그 토지를 매도하였는데, 자신이 자신의 매수인을 위해 측량할 때, 자신이 생각했던 것보다 훨씬 더 적은 토지 면적임을 발견했다. 그는 부족한 부분을 자신의 매도인으로부터 회수할 수 있는지 물었다.
respondit interesse, quemadmodum lex diceretur: nam si ita dictum esset, ut emptor diebus triginta proximis fundum metiatur et domino renuntiet, quanto modus agri minor sit, quo post diem trigensimum renuntiasset, nihil ei profuturum: sed si ita pactum esset, ut emptor in diebus proximis fundum metiatur et de modo agri renuntiet, etsi in diebus triginta renuntiasset minorem modum agri esse, quamuis multis post annis posse eum quo minor is modus agri fuisset repetere.
답변하기를, 조건이 어떻게 규정되어 있는지에 따라 다르다. 만약 "매수인은 향후 30일 이내에 토지를 측량하고, 토지 면적이 얼마나 적은지를 소유자에게 통고해야 한다"고 규정되어 있었다면, 30일이 지난 후에 통고한 것은 그에게 아무런 도움이 되지 않을 것이다. 그러나 만약 "매수인은 향후 일 이내에 토지를 측량하고, 토지의 면적에 대해 통고해야 한다"고 합의되어 있었다면, 비록 그가 30일 이내에 토지 면적이 더 적다는 사실을 통고했더라도, 여러 해가 지난 후일지라도 토지 면적이 부족했던 만큼을 청구하여 반환받을 수 있다.
§18.1.40.1In lege fundi aquam accessuram dixit: quaerebatur, an etiam iter aquae accessisset.
토지 조건에서 물이 수반될 것이라고 규정했다. 수로 역시 수반되는지 물음이 제기되었다.
respondit sibi uideri id actum esse, et ideo iter quoque uenditorem tradere oportere.
답변하기를, 그렇게 합의된 것으로 보이며, 따라서 매도인은 수로 역시 인도해야 한다.
§18.1.40.2Qui agrum uendebat, dixit fundi iugera decem et octo esse, et quod eius admensum erit, ad singula iugera certum pretium stipulatus erat: uiginti inuenta sunt: pro uiginti deberi pecuniam respondit.
토지를 매도한 사람이 토지가 18유게라라고 말하고, 측량되는 면적에 대해 1유게라당 일정한 가격을 약정받았다. 20유게라임이 밝혀졌다. 20유게라에 대한 대금이 지급되어야 한다고 답변했다.
§18.1.40.3Fundi uenditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges erat enata: quaesitum est, an pacto contineretur.
토지 매도인이 손으로 뿌린 곡물을 유보하였다. 그 토지에서 그루터기로부터 곡물이 자라났다. 이것이 합의에 포함되는지 물음이 제기되었다.
respondit maxime referre, quid est actum: ceterum secundum uerba non esse actum, quod ex stipula nasceretur, non magis quam si quid ex sacco saccarii cecidisset aut ex eo quod auibus ex aere cecidisset natum esset.
답변하기를, 무엇이 합의되었는지가 가장 중요하다. 하지만 문언에 따르면, 그루터기에서 자라난 것은 합의된 것이 아니며, 이는 짐꾼의 자루에서 떨어진 것이나 새들이 공중에서 떨어뜨린 것으로부터 자라난 것이 포함되지 않는 것과 마찬가지이다.
§18.1.40.4Cum fundum quis uendiderat et omnem fructum receperat, et arundinem caeduam et siluam in fructu esse respondit.
어떤 사람이 토지를 매도하고 모든 수익을 유보했을 때, 벌채용 갈대와 삼림도 수익에 포함된다고 답변했다.
§18.1.40.5Dolia, quae in fundo domini essent, accessura dixit: etiam ea, quae seruus qui fundum coluerat emisset peculiaria, emptori cessura respondit.
소유자의 토지에 있는 큰 항아리들이 수반될 것이라고 규정했다. 토지를 경작하던 노예가 특유재산으로 매수한 큰 항아리들도 매수인에게 귀속된다고 답변했다.
§18.1.40.6Rota quoque, per quam aqua traheretur, nihilo minus aedificii est quam situla.
물을 끌어올리기 위한 바퀴 역시, 물통과 마찬가지로 건물의 구성 부분이다.