Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §18.1.34.pr-18.1.34.7

売買の客体適格と付加物および禁止事項

2622 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、土地売買における不特定の奴隷の付加、取引適格物の範囲、自由人の売買制限、盗品に関する合意、自己物の占有取得、試飲と計量の性質の違い、二者択一的売買での危険負担、および後見人等の買入れ禁止規定など、売買契約をめぐる様々な具体的規律を詳述している。

[PAULUS libro trigensimo tertio ad edictum. ] §18.1.34.prSi in emptione fundi dictum sit accedere Stichum seruum neque intellegatur, quis ex pluribus accesserit, cum de alio emptor, de alio uenditor senserit, nihilo minus fundi uenditionem ualere constat: sed Labeo ait eum Stichum deberi quem uenditor intellexerit.
[PAULUS libro trigensimo tertio ad edictum.] 土地の買入れにおいて、奴隷のスティクスが付加されると定められているが、複数いるうちの誰が付加されるのかが分からず、買主はある者を、売主は別の者を念頭に置いていた場合、それにもかかわらず土地の売買は有効であると解される。 しかし、ラベオは、売主が念頭に置いていたあのスティクスが引き渡されるべきであると言う。
nec refert, quanti sit accessio, siue plus in ea sit quam in ipsa re cui accedat an minus: plerasque enim res aliquando propter accessiones emimus, sicuti cum domus propter marmora et statuas et tabulas pictas ematur.
また、付加物の価値がいくらであるか、すなわち、それが付加する物自体よりも付加物の価値の方が大きいか小さいかは問題ではない。 なぜなら、我々は時に、付加物のために大半の物を買うからであり、それはちょうど、大理石や彫像、絵画のために家が買われるようなものである。
§18.1.34.1Omnium rerum, quas quis habere uel possidere uel persequi potest, uenditio recte fit: quas uero natura uel gentium ius uel mores ciuitatis commercio exuerunt, earum nulla uenditio est.
何らかの者が保有し、占有し、または追及することができるすべての物については、適法に売買が成立する。 しかし、自然、万民法、または市民社会の慣習が取引から除外した物については、それらの売買は成立しない。
§18.1.34.2Liberum hominem scientes emere non possumus.
我々は、自由人であることを知りながら、その者を買うことはできない。
sed nec talis emptio aut stipulatio admittenda est: 'cum seruus erit', quamuis dixerimus futuras res emi posse: nec enim fas est eiusmodi casus exspectare.
しかし、また、「彼が奴隷になったときに」というような売買や問答契約も認められるべきではない。 たとえ我々が将来の物は売買され得ると言ったとしてもである。 なぜなら、そのような事態を期待することは許されないからである。
§18.1.34.3Item si et emptor et uenditor scit furtiuum esse quod uenit, a neutra parte obligatio contrahitur: si emptor solus scit, non obligabitur uenditor nec tamen ex uendito quicquam consequitur, nisi ultro quod conuenerit praestet: quod si uenditor scit, emptor ignorauit, utrinque obligatio contrahitur, et ita Pomponius quoque scribit.
同様に、買主と売主の双方が、売られるものが盗品であることを知っている場合、どちらの側からも債務は発生しない。 買主だけが知っている場合、売主は義務を負わず、しかも売買契約から何も得られない。 ただし、自発的に合意された内容を履行する場合はこの限りでない。 しかし、売主が知っており、買主が知らなかった場合、双方に義務が生じる。 そして、ポンポニウスも同様に書いている。
§18.1.34.4Rei suae emptio tunc ualet, cum ab initio id agatur, ut possessionem emat, quam forte uenditor habuit, et in iudicio possessionis potior esset.
自己の物の買入れは、売主がたまたま有していた占有を買うことが当初から意図されており、かつ占有に関する裁判において優位に立つことになる場合にのみ、有効である。
§18.1.34.5Alia causa est degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur.
試飲の趣旨と計量の趣旨は異なる。 すなわち、試飲は拒絶することを可能にするという役に立つのに対して、計量は売買を増減させる役に立つのではなく、どれほどの量が買われるかを明らかにするために役立つのである。
§18.1.34.6Si emptio ita facta fuerit: 'est mihi emptus Stichus aut Pamphilus', in potestate est uenditoris, quem uelit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est: et ideo prioris periculum ad uenditorem, posterioris ad emptorem respicit.
売買が「私はスティクスまたはパンピルスを買った」というようになされた場合、どちらを引き渡すことを望むかは、問答契約におけるのと同様に、売主の決定権にある。 しかし、一方が死亡したときは、生存している方が引き渡されるべきである。 したがって、最初に死んだ者の危険は売主に、後に死んだ者の危険は買主に帰属する。
sed et si pariter decesserunt, pretium debebitur: unus enim utique periculo emptoris uixit.
しかし、双方が同時に死亡した場合であっても、代金は支払われるべきである。 なぜなら、いずれにせよそのうちの一方は買主の危険において生存していたからである。
idem dicendum est etiam, si emptoris fuit arbitrium quem uellet habere, si modo hoc solum arbitrio eius commissum sit, ut quem uoluisset emptum haberet, non et illud, an emptum haberet.
同様のことが、どちらを持ちたいかを選ぶことが買主の裁量であった場合にも言える。 ただし、それは、買主が望むどちらか一方を購入するという決定だけがその裁量に委ねられており、購入するかどうかという決定までもが委ねられているのではない場合に限られる。
§18.1.34.7Tutor rem pupilli emere non potest: idemque porrigendum est ad similia, id est ad curatores procuratores et qui negotia aliena gerunt.
後見人は被後見人の財産を買うことができない。 そしてこれと同じことは、類似の者たち、すなわち保佐人、財産管理人、および他人の事務を管理する者たちにも拡張して適用されるべきである。

語釈・文法注

  1. 18.1.34.praccedere Stichum seruum — 非人称受動態 Dictum sit(〜と定められている)の主語となる対格不定詞節である。Stichum seruum が対格主語、accedere が不定詞。「奴隷スティクスが(従物として)付加されること」を意味する。
  2. 18.1.34.prcui accedat — cui は関係代名詞の与格で、女性名詞である先行詞 ipsa re(主物たる物自体)を指す。動詞 accedere が与格を支配して「〜に付加される」という関係を示す。
  3. 18.1.34.3ex uendito — 前置詞 ex と中性名詞 uenditum の奪格の組み合わせ。ここでは、売買契約(あるいは売買契約に基づく訴え actio ex uendito)から何らかの権利や請求権を買い手が得ることはないことを意味する。
  4. 18.1.34.6est mihi emptus — 与格 mihi は「行為者の与格(dativus auctoris)」または「利害関係の与格(dativus commodi)」で、完了受動形 emptus est とともに「私によって買われた」「私のために買われた状態にある」という契約関係の成立を示す。
  5. 18.1.34.6emptum haberet — 動詞 habere と完了受動分詞の組み合わせで、単なる過去(emisset)ではなく、「買った状態を保持する(確定的な取得状態にする)」という継続的状態や、選択決定に基づく効果の維持を強調する構文。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §18.1.34.pr-18.1.34.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:18.1.34.pr-18.1.34.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。