[PAULUS libro trigensimo tertio ad edictum. ] §18.1.1.prOrigo emendi uendendique a permutationibus coepit.
売買の起源は物々交換に始まった。
olim enim non ita erat nummus neque aliud merx, aliud pretium uocabatur, sed unusquisque secundum necessitatem temporum ac rerum utilibus inutilia permutabat, quando plerumque euenit, ut quod alteri superest alteri desit.
かつては貨幣がこのように存在していたわけではなく、一方が商品、他方が代金と呼ばれていたわけでもなかった。 そうではなく、一方に余っているものが他方に欠けているということが往々にして起こるため、各人が時代の必要に応じて、有用なものと無用なものを交換していたのである。
sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, cum tu haberes quod ego desiderarem, inuicem haberem quod tu accipere uelles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis subueniret.
しかし、私が求めているものをあなたが持っているときに、あなたが受け取りたいと思うものを私が返礼として持っている、ということが常に、あるいは容易に一致するとは限らなかったため、ある素材が選ばれた。 その素材の公的かつ永続的な評価価値が、量の均等性によって物々交換の困難を救済するためである。
eaque materia forma publica percussa usum dominiumque non tam ex substantia praebet quam ex quantitate nec ultra merx utrumque, sed alterum pretium uocatur.
そして、公的な極印を押されたその素材は、その実質からというよりはむしろその量によって使用と所有権を提供し、もはや両方が商品と呼ばれるのではなく、一方が代金と呼ばれる。
§18.1.1.1Sed an sine nummis uenditio dici hodieque possit, dubitatur, ueluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem.
しかし、今日でも貨幣なしで売買と言いうるかについては疑義がある。 例えば、私がチュニックを受け取るためにトガを与えた場合のように。
Sabinus et Cassius esse emptionem et uenditionem putant: Nerua et Proculus permutationem, non emptionem hoc esse.
サビヌスとカシウスは、これを売買であると考える。 ネルウァとプロクルスは、これは物々交換であって売買ではないとする。
Sabinus Homero teste utitur, qui exercitum Graecorum aere ferro hominibusque uinum emere refert, illis uersibus: ἔνθεν ἄρ᾽ οἰνίζοντο καρηκομόωντες Ἀχαιοί ἄλλοι μὲν χαλκῷ, ἄλλοι δ᾽ αἴθωνι σιδήρῳ, ἄλλοι δὲ ῥινοῖς, ἄλλοι δ᾽ αὐτῇσι βόεσσι, ἄλλοι δ᾽ ἀνδραπόδεσσιν. sed hi uersus permutationem significare uidentur, non emptionem, sicut illi: ἔνθ᾽ αὖτε γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύς, ὃς πρὸς Τυδείδην Διομήδεα τεύχε᾽ ἄμειβεν. magis autem pro hac sententia illud diceretur, quod alias idem poeta dicit: πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν.
サビヌスはホメロスを証拠として用いており、ホメロスはギリシアの軍勢が青銅や鉄や人間によってワインを買ったと、次の詩行で伝えている。 「そこから、髪を長く伸ばしたアカイア人たちはワインを調達した。ある者は青銅で、ある者は輝く鉄で、ある者は牛皮で、ある者は牛そのもので、ある者は奴隷で。」しかし、これらの詩行は物々交換を意味しているように見え、売買ではない。 次の詩行がそうであるように。 「ἔνθ᾽ αὖτε γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύ斯, ὃς πρὸς Τυδείδην Διομήδεα τεύχε᾽ ἄμειβεν.」むしろ、この意見を支持するためには、同じ詩人が別の場所で言っている「πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν.」という言葉が言及されるべきであろう。
sed uerior est Neruae et Proculi sententia: nam ut aliud est uendere, aliud emere, alius emptor, alius uenditor, sic aliud est pretium, aliud merx: quod in permutatione discerni non potest, uter emptor, uter uenditor sit.
しかし、ネルウァとプロクルスの意見の方がより正しい。 なぜなら、売ることと買うこと、買主と売主がそれぞれ別のものであるように、代金と商品もまた別のものであるからである。 物々交換においては、どちらが買主でどちらが売主であるか、これを区別することができない。
§18.1.1.2Est autem emptio iuris gentium, et ideo consensu peragitur et inter absentes contrahi potest et per nuntium et per litteras.
また、売買は万民法に属するものであり、それゆえ合意によって成立し、不在者間であっても、使者や書簡を通じて契約を結ぶことができる。