[PAULUS libro trigensimo secundo ad edictum. ] §17.2.67.prSi unus ex sociis rem communem uendiderit consensu sociorum, pretium diuidi debet ita, ut ei caueatur indemnem eum futurum.
[パウルス、告示注解第三十二巻] もし同僚組合員の一人が、同僚組合員らの合意のもとで共有物を売却したならば、売主が損失を被らないことになるという保証が彼に対してなされるように、代金は分割されなければならない。
quod si iam damnum passus est, hoc ei praestabitur.
しかし、もし既に彼が損失を被っているならば、これが彼に対して補填されるものとする。
sed si pretium communicatum sit sine cautione et aliquid praestiterit is qui uendidit, an, si non omnes socii soluendo sint, quod a quibusdam seruari non potest a ceteris debeat ferre? sed Proculus putat hoc ad ceterorum onus pertinere quod ab aliquibus seruari non potest, rationeque defendi posse, quoniam, societas cum contrahitur, tam lucri quam damni communio initur.
だが、もし代金が保証なしに分配されており、売却した者が何らかの支払を行った場合、もしすべての同僚組合員に支払能力があるわけではないならば、一部の者から回収できないものを、彼は残りの者たちから回収すべきであろうか。 しかし、プロクルスは、一部の者から回収できないものは残りの者たちの負担に帰すると考え、また、組合が結ばれるときには、利益のみならず損失の共有も開始されるのであるから、このことは合理的に擁護されうると考えている。
§17.2.67.1Si unus ex sociis, qui non totorum bonorum socii erant, communem pecuniam faenerauerit usurasque perceperit, ita demum usuras partiri debet, si societatis nomine faenerauerit: nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet.
全財産組合の組合員ではない組合員の一人が、共有の金を利子付きで貸し付け、利息を受け取った場合、彼が組合の名において貸し付けた場合にのみ、利息を分配しなければならない。 なぜなら、もし自己の名においてであったなら、元本の危険は彼に帰属したのであるから、彼自身が利息を保持するのが正当だからである。
§17.2.67.2Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio: iudicio societatis seruabit et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit: sed et si suam pecuniam dedit, non sine causa dicetur, quod usuras quoque percipere debeat, quas possit habere, si alii mutuum dedisset.
もし同僚組合員の一人が、共有の事業において必要な費用を自己の財産から支出したならば、彼は組合の訴えによって、また、もし仮に利子付きで借り入れて支払ったのであればその利息をも回収するであろう。 しかし、彼が自己の金を支出した場合であっても、もし他人に貸し付けていたならば得られたであろう利息をも受け取るべきである、と言われるのは根拠のないことではない。
§17.2.67.3Non alias socius in id quod facere potest condemnatur, quam si confitetur se socium fuisse.
組合員は、彼自身が組合員であったことを認める場合でなければ、彼がなしうる限りの額において支払を命じられることはない。