[PAULUS libro trigensimo secundo ad edictum. ] §17.2.65.8Item scriptum est posse procuratori quoque meo socium meum renuntiare.
同様に、私の同僚組合員が私の管理人に対しても解約通告しうると書かれている。
quod Seruius apud Alfenum ita notat: esse in potestate domini, cum procuratori eius renuntiatum est, an uelit ratam habere renuntiationem.
このことをセルウィウスはアルフェヌスの書の中で、本人の管理人に解約通告がなされたとき、本人がその解約通告を追認したいかどうかは本人の権限内にある、と注記している。
igitur is cuius procuratori renuntiatum est liberatus esse uidebitur: an autem ipse quoque qui renuntiauit procuratori liberetur, in potestate eius erit, quemadmodum diximus in eo, qui socio renuntiat.
したがって、その管理人に解約通告がなされた者は解放されたとみなされる。 しかし、管理人に対して解約通告した彼自身もまた解放されるかどうかは、同僚組合員に解約通告した者について私たちが述べたのと同様に、相手方の権限内にあるだろう。
§17.2.65.9Morte unius societas dissoluitur, etsi consensu omnium coita sit, plures uero supersint, nisi in coeunda societate aliter conuenerit.
一人の死亡によって組合は解消される。 たとえ全員の合意によって結ばれ、かつ複数の者が生き残っているとしてもである。 ただし、組合を結ぶに当たって別段の合意がなされていた場合は除く。
nec heres socii succedit: sed quod ex re communi postea quaesitum est, item dolus et culpa in eo quod ex ante gesto pendet tam ab herede quam heredi praestandum est.
また、組合員の相続人は承継しない。 しかし、その後に共有物から得られたもの、また事前に完了した行為に依存するものにおける悪意および過失は、相続人によっても、また相続人に対しても、提供されなければならない。
§17.2.65.10Item si alicuius rei societas sit et finis negotio impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota fuerit mors alterius, ualeat societas, si nota, non ualeat.
同様に、もし特定の事柄の組合であり、かつその事業に終わりがもたらされたならば、組合は終了する。 しかし、すべてが未着手の状態で一方が死亡し、その後に彼らが組合を結んだ事柄が続くならば、そのときは委任におけるのと同様の区別を用いる。 すなわち、もし他方の死が知られていなかったならば組合は効力を持ち、知られていたならば効力を持たない。
§17.2.65.11Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad adrogatorem, ne alioquin inuitus quis socius efficiatur cui non uult.
組合が組合員の相続人に移転しないのと同様に、養親にも移転しない。 それは、そうでなければ、望まない相手の組合員に意に反してさせられることがないようにするためである。
ipse autem adrogatus socius permanet: nam et si filius familias emancipatus fuerit, permanebit socius.
しかし、養子となった者自身は組合員にとどまる。 なぜなら、家子が解放された場合であっても、組合員にとどまるからである。
§17.2.65.12Publicatione quoque distrahi societatem diximus.
没収によっても組合が解消されると私たちは述べた。
quod uidetur spectare ad uniuersorum bonorum publicationem, si socii bona publicentur: nam cum in eius locum alius succedat, pro mortuo habetur.
これは、組合員の財産が没収される場合、全財産の没収を指しているとみなされる。 なぜなら、彼の場所に他人が承継するとき、彼は死者とみなされるからである。
§17.2.65.13Si post distractam societatem aliquid in rem communem impenderit socius, actione pro socio id non consequitur, quia non est uerum pro socio communiterue id gestum esse.
組合が解消された後に、組合員が共有物のために何かを支出したならば、彼は同僚組合員訴訟によってそれを回収することはできない。 なぜなら、それが同僚組合員として、あるいは共同で管理されたということは真実ではないからである。
sed communi diuidundo iudicio huius quoque rei ratio habebitur: nam etsi distracta esset societas, nihilo minus diuisio rerum superest.
しかし、共有物分割の裁判においてこの事柄も考慮される。 なぜなら、たとえ組合が解消されたとしても、財産の分割はなお残っているからである。
§17.2.65.14Si communis pecunia penes aliquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt.
もし共有の金銭が組合員の一人の手元にあり、かつ組合員の一人に不足分があるならば、その金銭を手元に持っている者に対してのみ訴えを提起すべきである。 これが差し引かれた後、残余からそれぞれに支払われるべきものについて、全員が訴えを提起できる。
§17.2.65.15Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, ueluti cum societas uectigalium causa coita est propterque uarios contractus neutri expediat recedere a societate nec refertur in medium quod ad alterum peruenerit.
ときには、組合が存続している間であっても、同僚組合員訴訟を提起することが必要な場合がある。 たとえば、徴税のために組合が結ばれ、かつ多様な契約のためにいずれにとっても組合から離脱することが得策ではなく、しかも一方に入った利益が共同の場に持ち込まれない場合である。
§17.2.65.16Si unus ex sociis maritus sit et distrahatur societas manente matrimonio, dotem maritus praecipere debet, quia apud eum esse debet qui onera sustinet: quod si iam dissoluto matrimonio societas distrahatur, eadem die recipienda est dos, qua et solui debet.
もし組合員の一人が夫であり、婚姻が存続している間に組合が解消されるならば、夫は持参金をあらかじめ控除すべきである。 なぜなら、持参金は負担を支える者の手元にあるべきだからである。 しかし、もしすでに婚姻が解消された後に組合が解消されるならば、持参金は、それが支払われるべきまさにその日に回収されるべきである。