[POMPONIUS libro tertio decimo ad Sabinum. ] §17.2.62.prSi Titius cum quo mihi societas erat decesserit egoque cum putarem Titii hereditatem ad Seium pertinere, communiter cum eo res uendiderim et partem pecuniae ex uenditione redactae ego, partem Seius abstulerit, te, qui re uera Titio heres es, partem ad me redactae pecuniae societatis iudicio non consecuturum Neratio et Aristoni placebat, quia meae dumtaxat partis pretia percepissem, neque interesse, utrum per se partes meas uendidissem an communiter cum eo, qui reliquas partes ad se pertinere diceret.
[ポンポニウス、サビヌス註釈第13巻]\n\n私と組合関係にあったティティウスが死去し、私がティティウスの相続財産はセイウスに帰属するものと考えて、彼と共同で物を売却し、売却によって回収された金銭の一部を私が、一部をセイウスが受け取った場合、実際にティティウスの相続人であるあなたであっても、私に回収された金銭の一部を組合訴訟によって獲得することはできない、とネラティウスとアリストンは考えていた。 なぜなら、私はただ私自身の持分の代金を受け取ったにすぎず、また、私が単独で自分の持分を売却したか、それとも残りの持分が自分に帰属すると主張する者と共同で売却したかは、何ら違いがないからである。
alioquin euenturum, ut etiam, si duo socii rem uendiderint, unusquisque quod ad se peruenerit partem alteri societatis iudicio praestare debeat.
そうでなければ、たとえ二人の組合員が物を売却した場合であっても、各自が自分に入ってきたものについて、組合訴訟によって他方にその一部を提供しなければならない、という結果が生じることになる。
sed nec te ex parte, quam hereditatis petitione forte a Seio consecuturus sis, quicquam mihi praestare debere, quia quod ad Seium peruenerit, tuarum partium pretium sit nec ad me habentem meum quicquam ex eo redire debeat.
しかし、あなたがもしかすると相続回復請求によってセイウスから獲得するであろう部分から、私に何かを提供すべき義務もない。 なぜなら、セイウスに入ったものはあなたの持分の代金であり、自分のものを保持している私に対して、そこから何かが戻されるべきではないからである。