Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §17.2.60.pr-17.2.60.1

利益返還の遅滞利息と偶発的損害の清算対象外性

2563 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

利益返還の遅滞に伴う利息支払義務(資金不使用や遅滞なしなら免除)と組合の解散を論じ、さらに、共有奴隷の逃亡阻止による負傷の治療費のように、組合を契機とする間接的な損害や利益は共同の訴訟や清算の対象外であることを説明する。

[IDEM libro tertio decimo ad Sabinum. ]
[同著者、サビヌス註釈第13巻] ラベオは次のように言っている。
§17.2.60.prSocium, qui in eo, quod ex societate lucri faceret, reddendo moram adhibuit, cum ea pecunia ipse usus sit, usuras quoque eum praestare debere Labeo ait, sed non quasi usuras, sed quod socii intersit moram eum non adhibuisse: sed si aut usus ea pecunia non sit aut moram non fecerit, contra esse: item post mortem socii nullam talem aestimationem ex facto heredis faciendam, quia morte socii dirimatur societas.
組合から得た利益を返還するにあたって遅滞を生じさせた組合員は、自らその資金を使用していた場合には、利息をも支払うべきである。 ただし、いわば利息としてではなく、彼が遅滞を生じさせなかったことに組合員の利益があったという理由による。 しかし、もし彼がその資金を使用しなかったか、あるいは遅滞を生じさせなかったのであれば、結論は反対となる。 同様に、組合員の死後は、相続人の行為に基づいてそのような評価がなされるべきではない。 なぜなら、組合員の死によって組合は解散するからである。
§17.2.60.1Socius cum resisteret communibus seruis uenalibus ad fugam erumpentibus, uulneratus est: impensam, quam in curando se fecerit, non consecuturum pro socio actione Labeo ait, quia id non in societatem, quamuis propter societatem inpensum sit, sicuti si propter societatem eum heredem quis instituere desisset aut legatum praetermississet aut patrimonium suum neglegentius administrasset: nam nec compendium, quod propter societatem ei contigisset, ueniret in medium, ueluti si propter societatem heres fuisset institutus aut quid ei donatum esset.
ある組合員が、逃亡しようとしている共有の売却用奴隷たちを制止したときに、負傷した。 ラベオは、彼が治療のために費やした費用は、組合訴訟によっては回収できないと言う。 なぜなら、それは組合のために支出されたのではなく、組合を契機として支出されたものにすぎないからである。 これは、組合を原因として誰かが彼を相続人に指定するのをやめたり、遺贈を見送ったり、あるいは彼が自らの財産をいささか不注意に管理したりした場合と同様である。 というのも、組合を原因として彼に生じた利益もまた、共有の場に持ち込まれることはないからである。 たとえば、組合のおかげで彼が相続人に指定されたり、何かが彼に贈与されたりした場合がそれにあたる。

語釈・文法注

  1. §17.2.60.prsocii intersit — 非人称動詞 `intersit` が関心を持つ主体を属格(`socii`)で取る構文。ここでは単数形 `socii`(組合員の)であるが、文脈上は当該組合員以外の他方の組合員(あるいは組合全体)の利益を指す。
  2. §17.2.60.prSocium, qui... reddendo moram adhibuit... cum ea pecunia ipse usus sit, usuras quoque eum praestare debere — 文頭の `Socium` は、関係節 `qui...` や状況節 `cum...` で修飾された後、不定法 `debere` の主語対格として `eum` で受け直されるという、先取り(prolepsis)あるいは文構造の重複が生じている。
  3. §17.2.60.1non in societatem, quamuis propter societatem inpensum sit — 前置詞 `in`(〜のために、〜の中へ、直接的な出資)と `propter`(〜を原因として、〜の契機に、間接的な随伴)の対比。組合のために直接なされた支出(`in societatem`)と、単に組合を契機として生じた支出(`propter societatem`)を厳密に区別する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §17.2.60.pr-17.2.60.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:17.2.60.pr-17.2.60.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。