Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §17.2.29.pr-17.2.29.2

不均等な損益分配とライオンの組合の無効

2531 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

組合員の出資に応じた不均等な持分や、一方のみが損失を負担しない組合の有効性、および利益のみを得て損失のみを被る「ライオンの組合」の無効性について論じる。

[ULPIANUS libro trigesimo ad Sabinum. ] §17.2.29.prSi non fuerint partes societati adiectae, aequas eas esse constat.
[ULPIANUS libro trigesimo ad Sabinum.] もし組合に持分の割合が定められていないならば、それらは等しいものであると認められている。
si uero placuerit, ut quis duas partes uel tres habeat, alius unam, an ualeat? placet ualere, si modo aliquid plus contulit societati uel pecuniae uel operae uel cuiuscumque alterius rei causa.
しかし、もし一方が2部または3部を持ち、他方が1部を持つと合意された場合、それは有効であろうか。 有効であると認められる。 ただし、その者が金銭、労務、あるいはその他の何らかの理由で、組合により多く出資している場合に限る。
§17.2.29.1Ita coiri societatem posse, ut nullam partem damni alter sentiat, lucrum uero commune sit, Cassius putat: quod ita demum ualebit, ut et Sabinus scribit, si tanti sit opera, quanti damnum est: plerumque enim tanta est industria socii, ut plus societati conferat quam pecunia, item si solus nauiget, si solus peregrinetur, pericula subeat solus.
カッシウスは、一方がいかなる損失の分け前も負わず、利得のみが共通となるような形で組合を結成しうると考えている。 これは、サビヌスも書いているように、労務が損失と同じだけの価値がある場合にのみ有効となる。 なぜなら、多くの場合、組合員の勤勉さは、金銭よりも多くのものを組合にもたらすほどに多大であり、同様に、彼が一人で航海し、一人で旅をし、一人で危険を引き受ける場合も同様だからである。
§17.2.29.2Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, alter damnum sentiret, et hanc societatem leoninam solitum appellare: et nos consentimus talem societatem nullam esse, ut alter lucrum sentiret, alter uero nullum lucrum, sed damnum sentiret: iniquissimum enim genus societatis est, ex qua quis damnum, non etiam lucrum spectet.
アリストーの伝えるところによれば、カッシウスは、一方が利得のみを享受し、他方が損失のみを被るような組合は結成しえず、このような組合を「ライオンの組合」と呼ぶのが常であったと答えた。 そして私たちも、一方が利得を享受し、他方が利得を一切享受せず損失のみを被るような組合は無効であるということに同意する。 なぜなら、そこからある人が損失のみを見込み、利得を見込めないような組合は、きわめて不公正な種類の組合だからである。

語釈・文法注

  1. §17.2.29.prduas partes uel tres — ローマの分数表現において、分母が示されない場合、`duas partes` は「3分の2」(全体から1を引いた残りの部分)、`tres partes` は「4分の3」を意味することがある。ここでは「一方が3分の2または4分の3を持ち、他方が残り(3分の1または4分の1)を持つ」あるいは単純に「一方が2あるいは3の割合を持ち、他方が1の割合を持つ」という不均等な持分設定の合意を指す。
  2. §17.2.29.1quod — 接続関係代名詞(relative connection)であり、前文(カッシウスが、一方は損失を負わずに利益を共同にできるとした判断)を先行詞として主節の主語となっている。
  3. §17.2.29.1tanti... quanti — 性質や価値を表す属格(genitive of value)。`tanti` と `quanti` は相関的に用いられており、「労務(opera)が、損失(damnum)と同等の価値を持つ」という関係を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §17.2.29.pr-17.2.29.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:17.2.29.pr-17.2.29.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。