[ULPIANUS libro trigesimo ad Sabinum. ] §17.2.23.prDe illo Pomponius dubitat, utrum actionem eum mandare sociis sufficit, ut, si facere ille non possit, nihil ultra sociis praestet, an uero indemnes eos praestare debeat.
[ウルピアーヌスサビヌス註釈第30巻] ポンポニウスは、彼〔=引き入れた者〕が組合員たちに訴権を委譲することで十分であり、その結果、もしあの者〔=引き入れられた者〕が支払うことができないとしても、組合員たちに対してそれ以上のことを保証しないのか、それとも実に、彼らを填補された状態に保たなければならないのか、という点について疑問を抱いている。
et puto omnimodo eum teneri eius nomine, quem ipse solus admisit, quia difficile est negare culpa ipsius admissum.
そして私は、自分自身が単独で引き入れた者の名において、彼がいかなる場合にも責任を負うと考える。 なぜなら、彼自身の過失によって〔その者が〕引き入れられたということを否定することは困難だからである。
§17.2.23.1Idem quaerit, an commodum, quod propter admissum socium accessit, compensari cum damno, quod culpa praebuit, debeat, et ait compensandum.
同人は、引き入れられた組合員のゆえに生じた利益が、〔その者の〕過失がもたらした損害と相殺されるべきであるか否かを問い、相殺されるべきであると述べている。
quod non est uerum, nam et Marcellus libro sexto digestorum scribit, si seruus unius ex sociis societati a domino praepositus neglegenter uersatus sit, dominum societati qui praeposuerit praestaturum nec compensandum commodum, quod per seruum societati accessit, cum damno: et ita diuum Marcum pronuntiasse, nec posse dici socio: 'abstine commodo, quod per seruum accessit, si damnum petis. '
だが、それは正しくない。 なぜなら、マルケッルスも学説彙纂第6巻において次のように書いているからである。 すなわち、もし組合員のうちの一人の奴隷が、主人によって組合の業務に就けられ、怠慢に振る舞った場合、〔その奴隷を〕就けた主人が組合に対して保証すべきであり、その奴隷を通じて組合に生じた利益は損害と相殺されるべきではない。 そして、神君マルクスもそのように裁決し、組合員に対して「もし君が損害〔の賠償〕を請求するなら、奴隷を通じて得られた利益を諦めよ」と言うことはできないとされている。