[ULPIANUS libro trigesimo ad Sabinum. ] §17.2.23.prDe illo Pomponius dubitat, utrum actionem eum mandare sociis sufficit, ut, si facere ille non possit, nihil ultra sociis praestet, an uero indemnes eos praestare debeat.
[울피아누스, 사비누스 주석 제30권] 이 점에 대해 폼포니우스는, 그〔=인수한 사람〕가 동업자들에게 소권을 위임하는 것으로 충분하여, 만약 저 사람〔=인수된 사람〕이 지불할 수 없더라도 동업자들에게 그 이상의 것을 보증하지 않아도 되는지, 아니면 참으로 그들에게 손해가 없도록 보장해야 하는지에 대해 의문을 제기한다.
et puto omnimodo eum teneri eius nomine, quem ipse solus admisit, quia difficile est negare culpa ipsius admissum.
그리고 나는 그가 자신이 단독으로 인수한 사람의 이름으로 모든 경우에 책임을 져야 한다고 생각하는데, 왜냐하면 그 자신의 과실로 인해 〔그 사람이〕 인수되었다는 점을 부인하기 어렵기 때문이다.
§17.2.23.1Idem quaerit, an commodum, quod propter admissum socium accessit, compensari cum damno, quod culpa praebuit, debeat, et ait compensandum.
같은 이는 인수된 동업자로 인해 생긴 이익이 그의 과실이 초래한 손해와 상계되어야 하는지 여부를 묻고 있으며, 상계되어야 한다고 말한다.
quod non est uerum, nam et Marcellus libro sexto digestorum scribit, si seruus unius ex sociis societati a domino praepositus neglegenter uersatus sit, dominum societati qui praeposuerit praestaturum nec compensandum commodum, quod per seruum societati accessit, cum damno: et ita diuum Marcum pronuntiasse, nec posse dici socio: 'abstine commodo, quod per seruum accessit, si damnum petis. '
그러나 이는 옳지 않은데, 왜냐하면 마르켈루스도 학설휘찬 제6권에서 다음과 같이 쓰고 있기 때문이다. 즉, 동업자 중 한 사람의 노예가 주인에 의해 조합에 배치되어 태만하게 처신한 경우, 배치를 한 주인이 조합에 대해 보증해야 하며, 노예를 통해 조합에 생긴 이익은 손해와 상계되지 않아야 한다는 것이다. 그리고 신군 마르쿠스도 그와 같이 판결하였으며, 동업자에게 다음과 같이 말할 수 없다고 한다. "만약 그대가 손해〔배상〕를 청구한다면, 노예를 통해 생긴 이익을 포기하라."