[PAULUS libro quinto ad Plautium. ] §17.1.45.prSi mandatu meo fundum emeris, utrum cum dederis pretium ageres mecum mandati an et antequam des, ne necesse habeas res tuas uendere? et recte dicitur in hoc esse mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae aduersus te uenditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi aduersus uenditorem empti actiones.
[パウルス、プラウティウス註釈書第5巻] もしあなたが私の委任によって土地を購入した場合、あなたが代金を支払ったときに私に対して委任の訴えを提起すべきなのか、それとも、あなたが自分の財産を売却する必要がないように、支払う前であっても提起できるのか。 そして、売主があなたに対して有している債務を私が引き受けるために、この点に関して委任の訴えが認められると正しく言われている。 なぜなら、あなたが売主に対する買主の訴えを私に提供するように、私もまたあなたに対して訴えを提起できるからである。
§17.1.45.1Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iudicium in me: nondum enim perfecisti mandatum.
しかし、もしあなたが私の委任によって訴訟を引き受けた場合、訴訟が係属している間は、正当な理由がなければ、訴訟が私に移転されるように私に対して訴えを提起すべきではない。 なぜなら、あなたはまだ委任を完了していないからである。
§17.1.45.2Item si, dum negotia mea geris, alicui de creditoribus meis promiseris, et antequam soluas dicendum est te agere posse, ut obligationem suscipiam: aut si nolit creditor obligationem mutare, cauere tibi debeo defensurum te.
同様に、もしあなたが私の事務を処理している間に、私の債権者の一人に対して約束をした場合、あなたが支払う前であっても、私がその債務を引き受けるようにあなたが訴えを提起できると言うべきである。 あるいは、もし債権者が債務の変更を望まないならば、私はあなたを防御することを保証しなければならない。
§17.1.45.3Si iudicio te sisti promisero nec exhibuero, et antequam praestem, mandati agere possum, ut me liberes: uel si pro te reus promittendi factus sim.
もし私が、あなたが裁判所に出頭することを約束し、かつ出頭させなかった場合、私が賠償する前であっても、あなたが私を免責するように、私は委任の訴えを提起できる。 あるいは、私があなたのために約束の債務者となった場合も同様である。
§17.1.45.4Sed si mandauero tibi, ut creditori meo soluas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus sis, humanius est et in hoc casu mandati actionem tibi competere.
しかし、もし私があなたに、私の債権者に支払うように委任し、あなたが債務引受けを約束して、その原因から支払いを命じられた場合、この場合にもあなたに委任の訴えが認められるとする方がより人道的である。
Quotiens autem ante solutam §17.1.45.5pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est aequum, sicut mandante aliquo actionem nacti cogimur eam praestare iudicio mandati, ita ex eadem causa obligatos habere mandati actionem, ut liberemur.
もっとも、金銭が支払われる前に委任の訴えを提起できると我々が言った場合は常に、被告はなすことについて拘束されるのであり、与えることについてではない。 そして、誰かの委任によって訴えを取得したときに、委任の裁判によってそれを移転することを我々が強制されるのと同様に、同じ原因から債務を負わされた者が、免責されるように委任の訴えを有することは公平である。
§17.1.45.6Si fideiussor multiplicauerit summam, in quam fideiussit, sumptibus ex iusta ratione factis, totam eam praestabit is pro quo fideiussit.
もし保証人が、正当な理由によって生じた費用によって、自分が保証した金額を増加させた場合、彼が保証した相手は、その全額を支払わなければならない。
§17.1.45.7Quod mihi debebas a debitore tuo stipulatus sum periculo tuo: posse me agere tecum mandati in id, quod minus ab illo seruare potero, Nerua Atilicinus aiunt, quamuis id mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus est, non cum periculo debitoris ab eo stipulatur.
あなたが私に負っていた債務について、私はあなたの危険において、あなたの債務者から問答契約した。 私がその債務者から回収できなかった残額について、あなたに対して委任の訴えを提起できる、とネルウァとアティリキヌスは言う。 たとえその委任があなたの利益に関するものであってもである。 そしてそれは当然である。 なぜなら、債務者を指定する者は、債権者がその債務者の債権を受け入れた場合にのみ免責されるのであり、債務者の危険を伴って彼から問答契約をする場合には免責されないからである。
§17.1.45.8Idem iuris est, si mandatu fideiussoris cum reo egissem, quia sequenti mandato liberaretur ex priore causa.
保証人の委任によって私が主債務者に対して訴えを提起した場合も、同じ法が適用される。 なぜなら、後続の委任によって、以前の原因から免責されるからである。