Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §17.1.2.pr-17.1.2.6

利益の帰属に基づく委任の分類と助言

2441 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ガイウスによる委任契約の分類。委任が当事者や第三者の誰の利益になるかに応じて5つのタイプに分類し、受任者のみの利益になる委任は単なる勧告(助言)にすぎず拘束力を欠くことを説明する。

[GAIUS libro secundo cottidianarum.
[ガイウス、日常実務第2巻において。
] §17.1.2.prMandatum inter nos contrahitur, siue mea tantum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena siue mea et tua siue tua et aliena.
] 委任は、私が単に私の利益のためにあなたに委任する場合であれ、単に他人のためにであれ、私と他人のためにであれ、私とあなたのためにであれ、あなたと他人のためにであれ、我々の間で締結される。
quod si tua tantum gratia tibi mandem, superuacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nascitur.
しかし、もし私が単にあなた自身の利益のためにあなたに委任するならば、その委任は無用であり、それゆえそこからは何らの債務も生じない。
§17.1.2.1Mea tantum gratia interuenit mandatum, ueluti si tibi mandem, ut negotia mea geras uel ut fundum mihi emeres uel ut pro me fideiubeas.
単に私の利益のために委任が成立するのは、たとえば、私の事務を処理すること、私のために土地を購入すること、あるいは私のために保証人となることを、私があなたに委任する場合である。
§17.1.2.2Aliena tantum, ueluti si tibi mandem, ut Titii negotia gereres uel ut fundum ei emeres uel ut pro eo fideiubeas.
単に他人の利益のために成立するのは、たとえば、ティティウスの事務を処理すること、彼のために土地を購入すること、あるいは彼のために保証人となることを、私があなたに委任する場合である。
§17.1.2.3Mea et aliena, ueluti si tibi mandem, ut mea et Titii negotia gereres uel ut mihi et Titio fundum emeres uel ut pro me et Titio fideiubeas.
私と他人の利益のために成立するのは、たとえば、私とティティウスの事務を処理すること、私とティティウスのために土地を購入すること、あるいは私とティティウスのために保証人となることを、私があなたに委任する場合である。
§17.1.2.4Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur.
あなたと私の利益のために成立するのは、たとえば、私の用事のために借財しようとしている者に対して、利息付きで貸し付けることを、私があなたに委任する場合である。
§17.1.2.5Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris crederes, aliena tantum gratia interuenit mandatum.
あなたと他人の利益のために成立するのは、たとえば、ティティウスに利息付きで貸し付けることを、私があなたに委任する場合である。 しかし、もし利息なしで貸し付けることであれば、単に他人の利益のために委任が成立したことになる。
§17.1.2.6Tua autem gratia interuenit mandatum, ueluti si mandem tibi, ut pecunias tuas potius in emptiones praediorum colloces quam faeneres, uel ex diuerso ut faeneres potius quam in emptiones praediorum colloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabatur, quia liberum est cuique apud se explorare, an expediat sibi consilium.
しかし、あなた自身の利益のために委任が成立するというのは、たとえば、あなたの資金を、利息で貸し付けるよりはむしろ不動産の購入に投資すること、あるいは逆に、不動産の購入に投資するよりはむしろ利息で貸し付けることを、私があなたに委任する場合である。 この種の委任は、委任というよりはむしろ勧告(助言)であり、それゆえ拘束力を持たない。 なぜなら、たとえ勧告が与えられた者にとって有益でなかったとしても、誰も勧告によっては拘束されないからである。 なぜなら、その勧告が自分にとって有益であるかどうかを自ら検討することは、誰にとっても自由だからである。

語釈・文法注

  1. §17.1.2.prgratia — 「〜のために、〜の利益において」を意味する前置詞的奪格。属格(ここでは所有形容詞の奪格形 mea, tua、および形容詞中性複数属格を起源とする名詞的用法の aliena と一致)を伴う。
  2. §17.1.2.1emeres — 主節の動詞 mandem が現在接続法であるのに対し、ut 節内の動詞として現在接続法(geras, fideiubeas)と並んで未完了過去接続法(emeres)が用いられている。これは古典期の厳格な時制の一致(consecutio temporum)規則からの逸脱を示している。
  3. §17.1.2.4in rem meam — 直訳すれば「私の財産(事柄)に向けて」であるが、ここでは「私の用事のために」「私の事業・利益のために」の意味。対格を伴う in が目的や用途を示す用法。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §17.1.2.pr-17.1.2.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:17.1.2.pr-17.1.2.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。