[ULPIANUS libro trigensimo primo ad edictum. ] §17.1.12.10Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recepturus sit: et ita imperator Seuerus Hadriano Demonstrati rescripsit.
私はあなたに、私の債権者に支払うようにと金を渡したが、あなたはそうしなかった。 あなたは私に利息を支払わねばならない。 その場合、債権者は私から、未払いの金を利息とともに受け取ることになるからである。 そしてセウェルス皇帝はアドリアヌス・デモンストラトゥスにそのように回答した。
§17.1.12.11Si adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro meretrice fideiubeas, idque tu sciens mandatum susceperis, non habebis mandati actionem, quia simile est, quasi perdituro pecuniam sciens credideris.
もし放蕩な若者があなたに、娼婦のために保証人になるよう委任し、あなたがそれを知りながら委任を引き受けたならば、あなたは委任の[反対の]訴えを有しない。 なぜなら、それは金を失うであろう者に知りながら貸したのと同様だからである。
sed et si ulterius directo mandauerit tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit.
しかしさらに、もし彼があなたに、娼婦に金を貸すよう直接委任したとしても、あたかも善意に反する委任であるかのように、彼は委任によって義務を負わされない。
§17.1.12.12Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum', non obligabitur mandati, quia commendandi magis hominis quam mandandi causa scripta est.
ある人がその友人に「お願いです、私の友人セクスティリウス・クレスケンスを心に留めておいてください」というような手紙を書いたとき、彼は委任によって義務を負わされない。 なぜなら、[手紙は]委任するためというよりはむしろ、人を推薦する目的で書かれたからである。
§17.1.12.13Si quis mandauerit filio familias credendam pecuniam non contra senatus consultum accipienti, sed ex ea causa, ex qua de peculio uel de in rem uerso uel quod iussu pater teneretur, erit licitum mandatum.
もし誰かが、元老院決議に反せずに受け取る家息子に金を貸すことを委任したか、あるいは、特有財産について、もしくは自己の利益に帰したことについて、あるいは命令によることによって父親が責任を負うことになる原因から委任したならば、その委任は適法である。
hoc amplius dico, si, cum dubitarem, utrum contra senatus consultum acciperet an non nec essem daturus contra senatus consultum accipienti, intercesserit qui diceret non accipere contra senatus consultum, et 'periculo meo crede', dicat, 'bene credis': arbitror locum esse mandato et mandati eum teneri.
私はさらにこれを述べる。 もし私が、彼が元老院決議に反して受け取るのか否かを疑っており、元老院決議に反して受け取る者には貸すつもりはなかったときに、誰かが介入して「元老院決議に反して受け取るのではない」と言い、「私の危険において貸しなさい、問題なく貸すのだ」と言うならば、私は委任が成立し、彼が委任によって責任を負うと判断する。
§17.1.12.14Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait.
金を貸した後に、私が債権者に[その債権について]委任したとしても、委任は無効であるとパピニアヌスは極めて正しく述べている。
plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam fore dicam, uerum puto omne nominis periculum debere ad mandatorem pertinere.
明らかに、もしあなたが待ち、債務者に支払いを督促しないように、私があなたに、彼に猶予を与えるよう委任し、私の危険においてその金があると言うならば、債権のすべての危険は委任者に帰すべきであると私は正しいと思う。
§17.1.12.15Idem ait, si tutor mandet suscipi uel probari nomen quod fecerat, teneri eum mandati, scilicet quondam pupillo suo uel curatori eius.
同じ彼(パピニアヌス)は、もし後見人が、自分が作った債権を引き受けるか、または承認するよう委任したならば、彼が委任によって責任を負う、もちろん、かつての被後見人、またはその保佐人に対して責任を負うと述べている。
§17.1.12.16Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio uel mihi uel heredi meo? et ait Marcellus cessare mandati actionem, quia extinctum est mandatum finita uoluntate.
もし私が金を回収するよう委任し、その後、意思を変更したならば、私、または私の相続人に委任の訴えがあるか。 精度マルケッルスは、意思が終了したことによって委任は消滅したから、委任の訴えは生じないと述べる。
quod si mandaueris exigendam, deinde prohibuisti, exactamque recepisti, debitor liberabitur.
しかし、もしあなたが回収するよう委任し、その後禁止したのに、回収したものをあなたが受け取ったならば、債務者は免責される。
§17.1.12.17Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandauit, heres eius poterit mandati agere.
同じマルケッルスは、もし死後に自分のために記念碑が建てられるようにとある人が委任したならば、彼の相続人は委任の[直接の]訴えを提起できる、と書いている。
illum uero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut sua pecunia faceret monumentum.
他方、委任を引き受けた者は、もし自分の金でそれを建てたならば、もし自分の金で記念碑を建てるようにと彼に委任されていたのでない限り、委任の[反対の]訴えを提起できると私は考える。
potuit enim agere etiam cum eo qui mandauit, ut sibi pecuniam daret ad faciendum, maxime si iam quaedam ad faciendum parauit.
なぜなら、彼は委任した者に対しても、建てるための金を自分に与えるよう訴えを提起できたからであり、特に、もしすでに建てるための何かを準備していたならばなおさらである。