[ULPIANUS libro trigensimo ad edictum. ] §16.3.1.38Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse.
もし誰かが、自分のもとに寄託された遺言書を、多くの者が居合わせるなかで読み上げた場合、ラベオは、その遺言書について寄託の訴えによって正当に争うことができると言う。
ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia secreta eius qui testatus est diuulgarentur.
私は、もし、遺言した者の秘密の意志が公表されるようにという意図のもとで、ある人々が居合わせるなかで遺言が朗読されたのであれば、侮辱の訴えによっても争うことができると考える。
§16.3.1.39Si praedo uel fur deposuerint, et hos Marcellus libro sexto digestorum putat recte depositi acturos: nam interest eorum eo, quod teneantur.
もし強盗または泥棒が寄託したならば、マルケルスは『学説彙纂』第6巻において、彼らも正当に寄託の訴えを提起するであろうと考えている。 なぜなら、彼らが他者に対して責任を負うという事実において、彼らにとって利益があるからである。
§16.3.1.40Si quis argentum uel aurum depositum petat, utrum speciem an et pondus complecti debeat? et magis est, ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo.
もし誰かが寄託された銀または金を請求する場合、個々の物の名称を特定すべきか、あるいは重さをも含めるべきか。 そして、両方を含めるべきであるというのがより妥当な見解である。 例えば、ゴブレット、大皿、または浅坏と言い、かつ素材と重さを付け加えることによってである。
sed et si purpura sit infecta uel lana, pondus similiter adiciendum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur.
しかし、たとえ染色された紫布または羊毛であっても、同様に重さが付け加えられなければならない。 ただし、もし重さの分量について不確かであるならば、宣誓する者に救済が与えられるということを条件とする。
§16.3.1.41Si cista signata deposita sit, utrum cista tantum petatur an et species comprehendendae sint? et ait Trebatius cistam repetendam, non singularum rerum depositi agendum: quod et si res ostensae sunt et sic depositae, adiciendae sunt et species uestis.
もし封印された箱が寄託された場合、箱だけが請求されるべきか、あるいは中の個々の物も特定されるべきか。 そしてトレバティウスは、箱が請求されるべきであり、個々の物について寄託の訴えで争うべきではないと言う。 ただし、もし物が示された上でそのように寄託されたのであれば、衣服の個々の種類も付け加えられなければならない。
Labeo autem ait eum qui cistam deponit singulas quoque res uideri deponere: ergo et de rebus agere eum oportet.
しかしラベオは、箱を寄託する者は個々の物をも寄託したとみなされると言う。 したがって、彼は物についても争う必要がある。
quid ergo si ignorauerit is, qui depositum suscipiebat, res ibi esse? non multum facere, cum suscepit depositum.
では、もし寄託を引き受けた者が、そこに物があることを知らなかったならばどうか。 彼が寄託を引き受けた以上、そのことは大した違いをもたらさない。
ergo et rerum depositi agi posse existimo, quamuis signata cista deposita sit.
したがって、たとえ封印された箱が寄託されたとしても、物についての寄託の訴えも提起され得ると私は考える。
§16.3.1.42Filium familias teneri depositi constat, quia et ceteris actionibus tenetur: sed et cum patre eius agi potest dumtaxat de peculio.
家子が寄託について責任を負うことは明らかである。 なぜなら、彼は他の訴えによっても責任を負うからである。 しかし、彼の父親に対しても、特有財産の限度において争うことができる。
idem et in seruo: nam cum domino agetur.
同じことは奴隷についても言える。 なぜなら、主人に対して争われるからである。
plane et Iulianus scripsit et nobis uidetur, si eorum nomine qui sunt in potestate agatur, ueniat in iudicium et si quid per eum in cuius iure sunt captus fraudatusue est, ut et dolus eorum ueniat, non tantum ipsorum cum quibus contractum est.
明らかに、ユリアヌスも書き、私たちにもそう思われるが、もし権力下にある者たちの行為に関して訴えが提起されるならば、彼らが服している支配者を通じて取引相手が欺かれ騙されたかどうかも裁判の対象となる。 これは、契約を結んだ当人たちの悪意だけでなく、支配者たちの悪意もまた考慮されるようにするためである。
§16.3.1.43Si apud duos sit deposita res, aduersus unumquemque eorum agi poterit nec liberabitur alter, si cum altero agatur: non enim electione, sed solutione liberantur.
もし物が二人のもとに寄託された場合、彼らの各々に対して訴えを提起することができ、一方と争っても、他方は免責されない。 なぜなら、彼らは選択によってではなく、弁済によって免責されるからである。
proinde si ambo dolo fecerunt et alter quod interest praestiterit, alter non conuenietur exemplo duorum tutorum: quod si alter uel nihil uel minus facere possit, ad alium peruenietur: idemque et si alter dolo non fecerit et idcirco sit absolutus, nam ad alium peruenietur.
したがって、もし両者が悪意をもって行い、一方が賠償利益を支払ったならば、他方は二人の後見人の例にならって請求を受けない。 しかし、もし一方が何も支払うことができないか、あるいは一部しか支払うことができないならば、他方に請求が及ぶであろう。 同じことは、一方が悪意をもって行わず、それゆえに免責された場合にも言える。 なぜなら、他方に請求が及ぶからである。
§16.3.1.44Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut uel unus tollat totum, poterit in solidum agere: sin uero pro parte, pro qua eorum interest, tunc dicendum est in partem condemnationem faciendam.
しかし、もし二人が寄託し、両者が訴えを提起する場合、もし彼らが、いずれか一人が全部を回収できるようにという条件で寄託したならば、全体について訴えを提起することができる。 しかし、もし各自が利益を有する持分に応じてであるならば、そのときには持分に応じて有罪判決が下されるべきであると言わなければならない。
§16.3.1.45Si deposuero apud te, ut post mortem tuam reddas, et tecum et cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mutare uoluntatem et ante mortem tuam depositum repetere.
もし私があなたのもとに、あなたの死後に返還するという条件で寄託したならば、私はあなたに対しても、またあなたの相続人に対しても寄託の訴えを提起することができる。 なぜなら、私は意思を変更して、あなたの死前であっても寄託物の返還を求めることができるからである。
§16.3.1.46Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate.
したがって、たとえ私が、私の死後に返還されるという条件で寄託したとしても、私自身も私の相続人も寄託の訴えを提起することができるであろう。 私は意思を変更することによって提起できる。
§16.3.1.47Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depositam uel commodatam distraxit ignarus depositam uel commodatam, an teneatur.
しかし、この訴えにおいては悪意のみが考慮されるため、もし相続人が、被相続人のもとに寄託または使用貸借されていた物を、それが寄託または使用貸借されていたことを知らずに処分してしまった場合、彼が責任を負うかどうかが問われた。
et quia dolo non fecit, non tenebitur de re: an tamen uel de pretio teneatur, quod ad eum peruenit? et uerius est teneri eum: hoc enim ipso dolo facit, quod id quod ad se peruenit non reddit.
そして、彼は悪意をもって行ったのではないため、その物自体については責任を負わないであろう。 しかし、彼の手元に入った代金についてだけでも責任を負うのではないか。 そして、彼が責任を負うというのがより妥当である。 なぜなら、彼は自分のもとに入ったものを返還しないという、まさにこのことによって悪意をもって行っているからである。