Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §16.1.32.pr-16.1.32.5

相続や委任を通じた女性の介入と救済の範囲

2378 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

女性が他人の債務を引き受ける目的で遺産を相続する場合の救済の可否や、介入行為に伴う質物の返還、不動産の売却、他者への委任を通じた介入、訴訟の引き受け、および義務能力のない者のための介入における元老院決議の適用要件を論じる。

[POMPONIUS libro primo senatus consultorum. ] §16.1.32.prSi mulier hereditatem alicuius adeat, ut aes alienum eius suscipiat, uix est, ut succurri ei debeat, nisi si fraude creditorum id conceptum sit: nec enim loco minoris uiginti quinque annis circumscripti per omnia habenda est mulier.
[ポンポニウス、『元老院決議註釈』第一巻]もし女性が、誰かの債務を引き受けるためにその遺産を相続するなら、彼女が救済されるべきであるということはほとんどない。 ただし、それが債権者たちの詐欺によって企てられた場合は別である。 なぜなら、女性はすべての点において、欺かれた二十五歳未満の者と同等に扱われるべきではないからである。
§16.1.32.1Si mulier rem a se pignori datam per intercessionem recipere uelit, fructus etiam liberos recipit et, si res deterior facta fuerit, eo nomine magis aestimetur.
もし女性が、介入によって自ら質に入れた物を取り戻すことを望むなら、彼女は(質物から生じた)果実をも、何の負担もない状態で受け取り、もしその物が劣化していたなら、その点においてより高く評価される。
sed si creditor, qui pignus per intercessionem acceperit, hoc alii uendidit, uera est eorum opinio, qui petitionem dandam ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor.
しかし、介入によって質物を受け取った債権者が、これを他人に売却した場合には、女性に対して善意の買主に対しても訴権が与えられるべきであると考える人々の意見が正しい。 これは、買主が売主よりも有利な地位に立つことのないようにするためである。
§16.1.32.2Item si mulier creditori uiri fundum uendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam uiro referret, et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opponitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur a muliere: 'aut si ea uenditio contra senatus consultum facta sit.
同様に、もし女性が夫の債権者に対して、買主が受け取った代金を夫に返還するという条件で土地を売却し引き渡した場合において、彼女がこの土地の返還を請求するとき、確かに彼女に対して『売却され引き渡された物』の抗弁が対抗されるが、女性によって『あるいは、その売却が元老院決議に反してなされたのであれば』と再抗弁がなされるであろう。
' et hoc procedit, siue ipse creditor emerit siue interposuerit alium, quo mulier ea ratione careat re sua.
そしてこれは、債権者自身が買い取った場合であれ、女性からその方法で自らの物を失わせるために他人を介在させた場合であれ、適用される。
idem est et si non pro uiro, sed pro alio debitore rem suam tradidit.
夫のためではなく、他の債務者のために自らの物を引き渡した場合も同様である。
§16.1.32.3Si mulier, ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id faceret, an in huius persona locus huic senatus consulto sit, qui rogatu mulieris id faceret? totus enim sermo senatus consulti ad petitionem non dandam aduersus ipsam mulierem spectat.
もし女性が、自ら介入しないように、他人にそうすることを委任した場合、女性の依頼によってこれを行う者の人格において、この元老院決議の適用があるだろうか。 なぜなら、元老院決議の文言全体は、女性自身に対する訴権を与えないことに向けられているからである。
et puto rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligaui mandante muliere, hoc in fraudem senatus consulti egisset, ne ipsa interueniret contra senatus consultum, daret autem alium, excludendum eum exceptione fraudis senatus consulti factae: si uero is ignorasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori teneri.
そして私は、この事案は次のように区別されるべきだと考える。 すなわち、もし女性の委任に基づいて私が義務を負った相手である債権者が、女性自身が元老院決議に反して介入することを避け、代わりに他人(私)を提供させるという、元老院決議を潜脱する意図でこれを行ったのであれば、彼は元老院決議に対する潜脱行為が行われたとの抗弁によって排除されるべきである。 しかし、もしその債権者が知らず、私の方が知っていたのであれば、そのときには、女性に対して委任の訴えを提起している私が排除されるべきであり、私自身は債権者に対して義務を負う。
§16.1.32.4Si mulier pro eo, pro quo intercesserit, iudicium parata sit accipere, ut non in ueterem debitorem actio detur: quoniam senatus consulti exceptionem opponere potest, cauere debebit exceptione se non usuram et sic ad iudicem ire.
もし女性が、自分が介入した相手のために、元の債務者に対して訴権が与えられないように、訴訟を引き受ける用意があるならば、彼女は元老院決議の抗弁を対抗することができるのであるから、抗弁を用いないことを保証しなければならず、そうした上で裁判官のもとへ赴くべきである。
§16.1.32.5Intercedere mulierem intellegendum est etiam pro eo, qui obligari non possit, ueluti si pro seruo alieno intercedit: sed rescissa intercessione in dominum restituenda est actio.
女性が、義務を負うことのできない者のためにも介入していると理解されるべきである。 例えば、他人の奴隷のために介入する場合がこれにあたる。 しかし、介入が取り消された場合には、主人に対する訴権が回復されるべきである。

語釈・文法注

  1. §16.1.32.pruix est, ut succurri ei debeat — 非人称の uix est に ut 節(接続法現在 debeat)が続く構文で、「〜ということはほとんどあり得ない(極めて困難である)」という否定的な可能性を表す。
  2. §16.1.32.1ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor — この ne 節は、善意の買主に対する訴権の付与を正当化する論理的理由を説明する目的または結果の節として機能している。fuerit は接続法完了。
  3. §16.1.32.3an in huius persona locus huic senatus consulto sit — 疑問小辞 an を伴う直接疑問文であり、条件節 Si mulier... mandaret に続く主節の役割を果たす。locus sit(接続法現在)は、法律の適用可能性を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §16.1.32.pr-16.1.32.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:16.1.32.pr-16.1.32.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。