[AFRICANUS libro quarto quaestionum. ]
[アフリカヌス、質問集第4巻] 夫が妻に対し、贈与のために物品を非常に安い価格で売却し、その代金債権について自己の債権者に彼女を委託していた。
§16.1.17.prUir uxori donationis causa rem uiliori pretio addixerat et in id pretium creditori suo delegauerat.
彼は次のように回答した。
respondit uenditionem nullius momenti esse et, si creditor pecuniam a muliere peteret, exceptionem utilem fore, quamuis creditor existimauerit mulierem debitricem mariti fuisse: nec id contrarium uideri debere ei, quod placeat, si quando in hoc mulier mutuata est, ut marito crederet, non obstaturam exceptionem, si creditor ignorauerit in quam causam mulier mutuaretur, quoniam quidem plurimum intersit, utrum cum muliere quis ab initio contrahat an alienam obligationem in eam transferat: tunc enim diligentiorem esse debere.
売却は無効であり、もし債権者が女性に金の支払いを求めるなら、たとえ債権者が、女性が夫の債務者であったと信じていたとしても、有用な抗弁が与えられる。 そしてこのことは、次のような確立された見解に反すると見なされるべきではない。 すなわち、もし女性が夫に貸し付けるために借財をした場合、債権者がその女性がどのような目的で借財をしているのかを知らなかったなら、抗弁は阻まないということである。 なぜなら、最初から女性と契約するのか、それとも他人の債務を彼女に移転させるのかでは、極めて大きな違いがあるからである。 後者の場合には、より慎重であるべきだからである。
§16.1.17.1Si mulier dixisset sibi rem dotis nomine obligatam et creditor curasset ei pecuniam dotis solui, qui idem pignus acciperet, mulieri etiam pecunia credita deberetur: si possessor creditor aduersus eam Seruiana agentem exciperet 'si non uoluntate eius pignus datum esset', replicationem mulieri senatus consulti non profuturam, nisi creditor scisset etiam aliam pecuniam ei deberi.
もしある女性が、ある物が持参金の名目で自分に担保に入れられていると言い、同じ質物を受け取ろうとする債権者が彼女に持参金の金が支払われるように手配したが、その女性には貸付金もまた債権として存在していた場合、もし占有する債権者が、セルウィウスの訴えを提起してきた彼女に対して「もし彼女の同意なしに質が提供されたのでないなら」という抗弁を提出したなら、女性にとって元老院決議の再抗弁は有利には働かない。 ただし、債権者が彼女に対して別の金も債務として存在していることを知っていた場合は別である。
§16.1.17.2Mulier et Titius, cum in rem communem mutuarentur, eiusdem pecuniae rei facti sunt: non omnimodo mulierem pro parte socii uideri intercessisse dicebat.
女性とティティウスが、共同の事柄のために借財をした際、同一の金銭の共同債務者となった。 彼は、女性が当然に共同事業者の取り分について債務を引き受けたと見なされるわけではない、と述べていた。
nam si ob eam causam mutuati fuerint, ex qua, si creditor pecuniam non dedisset, maius damnum mulier passura fuerat, ueluti quod communis insula fulta non esset uel quod fundus communis in publicum committeretur, potius esse, ut senatus consulto locus non sit.
なぜなら、もし彼らが次のような理由で借財したのであれば、すなわち、もし債権者が金を与えなかったならば、女性がより大きな損害を被るはずであった場合(例えば、共同所有の共同住宅の補強がなされなかったり、共同所有の土地が国庫に没収されたりすること)、元老院決議の適用はないとする方が至当だからである。
at si in aliquam emptionem mutua pecunia sit accepta, tunc pro parte intercessionem factam uideri et ideo creditorem partem dumtaxat pecuniae a muliere petere posse: quod si totum petierit, exceptione pro parte summouetur.
しかし、もし借財が何らかの買入れのために受け取られたのであれば、そのときには一部について債務の引き受けがなされたと見なされ、それゆえに債権者は女性に対して金の一部しか請求することができない。 もし債権者が全額を請求したならば、一部についての抗弁によって退けられる。