Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §15.1.17.pr

代理奴隷の特有財産の合算と債務控除の基準

2276 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

通常の奴隷が代理奴隷を擁する場合、代理奴隷の特有財産が通常の奴隷の特有財産に合算されるべきかという問いと、それに関連する債務の差し引きや特有財産計算のルールを提示する。

[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §15.1.17.prSi seruus meus ordinarius uicarios habeat, id quod uicarii mihi debent an deducam ex peculio serui ordinarii? et prima illa quaestio est, an haec peculia in peculio serui ordinarii computentur.
[告示注解第29巻におけるウルピアヌス] もし私の通常の奴隷が代理奴隷たちを有している場合、代理奴隷たちが私に対して負っている債務を、私は通常の奴隷の特有財産から差し引くべきであろうか。 そして、第一の問いは、これら代理奴隷の特有財産が通常の奴隷の特有財産の中に合算されるか否かである。
et Proculus et Atilicinus existimant, sicut ipsi uicarii sunt in peculio, ita etiam peculia eorum: et id quidem, quod mihi dominus eorum, id est ordinarius seruus debet, etiam ex peculio eorum detrahetur: id uero quod ipsi uicarii debent, dumtaxat ex ipsorum peculio: sed et si quid non mihi, sed ordinario seruo debent, deducetur de peculio eorum quasi conseruo debitum: id uero, quod ipsis debet ordinarius seruus, non deducetur de peculio ordinarii serui, quia peculium eorum in peculio ipsius est (et ita Seruius respondit), sed peculium eorum augebitur, ut opinor, quemadmodum si dominus seruo suo debeat.
プロクルスとアティリキヌスは、代理奴隷たち自身が特有財産に含まれるのと同様に、彼らの特有財産もまたそうであると考えている。 そして、彼らの主人、すなわち通常の奴隷が私に負っている債務は、彼らの特有財産からも差し引かれるであろう。 これに対し、代理奴隷たち自身が負っている債務は、彼ら自身の特有財産からのみ差し引かれる。 しかし、彼らが私に対してではなく通常の奴隷に対して何かを負っている場合にも、それは共同奴隷に対する債務であるかのように、彼らの特有財産から差し引かれる。 これに対し、通常の奴隷が彼らに対して負っている債務は、通常の奴隷の特有財産から差し引かれることはない。 なぜなら、彼らの特有財産は彼自身の特有財産の中に含まれているからであり(セルウィウスもそのように回答した)、むしろ、私の考えでは、主人が自身の奴隷に対して債務を負っている場合と同様に、彼らの特有財産が増加することになる。

語釈・文法注

  1. §15.1.17.pran deducam — 「〜すべきか」という躊躇・熟慮を表す接続法現在(一人称単数)。法的な疑問を提示する直接疑問文の主節で用いられている。
  2. §15.1.17.prsicut ipsi uicarii sunt in peculio, ita etiam peculia eorum — 代理奴隷(uicarii)自身が通常の奴隷(ordinarius)の特有財産を構成する一部(客体)であるため、代理奴隷が持つ特有財産(peculium uicarianum)も必然的に通常の奴隷の特有財産の一部をなすという、特有財産の重層的・入れ子状の構造を説明している。
  3. §15.1.17.prquasi conseruo debitum — 代理奴隷にとって通常の奴隷は法的には「主人」のように機能するが、大主人の立場からは両者はともに奴隷であり「共同奴隷(conseruus)」の関係に擬せられる(quasi)。この擬制に基づき、特有財産から債務を差し引く計算が行われる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §15.1.17.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:15.1.17.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。