Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §15.1.16.pr

共有奴隷の特有財産が一方の主人に単独帰属する場合

2275 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

共有奴隷の特有財産(ペクリウム)が例外的に一方の主人にのみ単独帰属する場合について、ユリアヌスが売却や所有権留保などの具体例を挙げ、マルケルスが剥奪や債権に関する譲渡の例を追加している。

[IULIANUS libro duodecimo digestorum. ] §15.1.16.prQuis ergo casus est, quo peculium serui communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si quis serui partem dimidiam uendiderit nec peculium ei concesserit: deinde si quis seruo communi pecuniam uel res aliquas ea mente dederit, ut proprietatem earum retineret, administrationem autem seruo concederet.
[学説彙纂第12巻におけるユリアヌス] それでは、共有奴隷の特有財産が主人のうちの一方のみに帰属するというのは、いかなる場合であろうか。 第一に、もし人が奴隷の半分の持分を売却し、かつ特有財産を彼に譲渡しなかった場合である。 第二に、もし人が共有奴隷に対し、それらの所有権は自身が留保し、一方で管理権を奴隷に委ねるという意図をもって、金銭または特定の物を与えた場合である。
MARCELLUS notat: est etiam ille casus, si alter ademerit: uel si omni quidem modo concesserit dominus, sed in nominibus erit concessio.
マルケルスは註記する。 一方の主人が取り上げた場合や、あるいは、主人が確かに全面的に譲渡したものの、その譲渡が債権についてのものである場合も、そのような事例である。

語釈・文法注

  1. §15.1.16.prquo... pertineat — 関係副詞 quo に導かれる従属節で、接続法 pertineat は「〜するような」という先行詞 casus の特徴・性質(characteristic)を表す用法。直訳すれば「共有奴隷の特有財産が一方の主人にのみ帰属することになるような、そのような場合」。
  2. §15.1.16.prea mente dederit, ut proprietatem earum retineret — ea mente(そのような意図をもって)は、ut 節(retineret ... concederet)を同格的に従える。主節の完了形 dederit は、歴史的時制(過去の事実)として機能しているため、時制の一致(consecutio temporum)により ut 節内の動詞が未完了過去(retineret, concederet)になっている。
  3. §15.1.16.prin nominibus erit concessio — nomen はローマ法において「帳簿上の項目」から転じて「債権(claims)」を意味する。したがって、in nominibus erit concessio は、譲渡(特有財産としての承認)の対象が物理的な物(有体物)ではなく、第三者に対する債権(無体物)の形態にとどまる場合を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §15.1.16.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:15.1.16.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。