[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §15.1.1.prOrdinarium praetor arbitratus est prius eos contractus exponere eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum tribuunt actionem, sic deinde ad hunc peruenire, ubi de peculio datur actio.
[ウルピアヌス、第29巻『告示注解』] 告示官は、他人の権力に服している者たちの契約のうち、全額の訴権を与えるものをまず提示し、その上で、特有財産に関する訴権が与えられるこれへと至るのが、順序として適当であると考えた。
§15.1.1.1Est autem triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actio.
ところで、この告示は三重のものである。 すなわち、ここから生じる訴権は、特有財産に関するもの、あるいは利益還元に関するもの、あるいは命令によるもののいずれかだからである。
§15.1.1.2Uerba autem edicti talia sunt: 'Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit'. §15.1.1.3De eo loquitur, non de ea: sed tamen et ob eam quae est feminini sexus dabitur ex hoc edicto actio.
さて、告示の文言は次の通りである。 「他人の権力下にある者と取引が行われた場合において、」告示は「彼」について述べており、「彼女」についてではない。 しかしながら、女性である「彼女」に関しても、この告示に基づいて訴権が与えられる。
§15.1.1.4Si cum impubere filio familias uel seruo contractum sit, ita dabitur in dominum uel patrem de peculio, si locupletius eorum peculium factum est.
もし思春期前の家子または奴隷と契約が結ばれた場合、彼らの特有財産がより富むようになった場合に限り、家父または主人に対して特有財産に関する訴権が与えられる。
§15.1.1.5Potestatis uerbum communiter accipiendum est tam in filio quam in seruo.
「権力」という言葉は、息子についても奴隷についても同様に、共通に理解されるべきである。
§15.1.1.6Nec magis dominium seruorum esse spectandum quam facultatem habendi eos: non enim solum seruorum propriorum nomine conueniemur, item communium, uerum eorum quoque qui bona fide nobis seruiunt, siue liberi sint sine serui alieni.
また、奴隷の所有権が、彼らを使用する実質的な権能よりも重視されるべきではない。 なぜなら、私たちは自己の奴隷、同じく共有の奴隷のゆえに提訴されるだけでなく、彼らが自由人であれ他人の奴隷であれ、善意で私たちに奉仕している者たちのゆえにも提訴されるからである。