[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §14.6.9.prSed si pater familias factus rem pignori dederit, dicendum erit senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem.
[ウルピアーヌス『告示注解』第29巻] しかし、家長となった者が物を担保に供した場合には、担保物の価額の限度において、彼に対して元老院議決の抗弁は拒絶されるべきであると言うべきである。
§14.6.9.1Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori soluerit, an pater uindicare uel repetere possit? et ait Iulianus, si quidem hac condicione ei donata sit pecunia, ut creditori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, alienationem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere.
他者から自分に贈与された金を家子が債権者に支払った場合、父は所有権に基づき請求し、あるいは返還を請求できるだろうか。 そしてユリアーヌスはこう述べている。 もし「債権者に支払うこと」という条件でその金が彼に贈与されたのであれば、それは贈与者から直接債権者へと移動したとみなされ、受領者の貨幣となる。 しかし、もし単純に彼に贈与されたのであれば、家子はそれらの処分権を有していなかったのであり、したがって、彼が支払ったとしても、いかなる場合でも父に不当利得返還請求権が認められる。
§14.6.9.2Hoc senatus consultum et ad filias quoque familiarum pertinet nec ad rem pertinet, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia comparasse: nam et ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio.
この元老院議決は、家女にも適用される。 そして、その金で装飾品を購入したと主張されたとしても、それは重要ではない。 なぜなら、家子に貸し付けた者に対しても、最高位の階級の決議によって訴権が拒絶されるのであり、貨幣が消費されたか、それとも特有財産に存在しているかは重要ではないからである。
multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit.
したがって、家女に消費貸借を与えた者の契約は、元老院議決の厳格さによって、いっそう強く否認されることになる。
§14.6.9.3Non solum filio familias et patri eius succurritur, uerum fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regressum habeant, senatus consultum locum non habebit.
家子およびその父が救済されるだけでなく、彼の保証人および委託者もまた救済される。 彼ら自身も委任に基づく求償権を有しているからである。 ただし、おそらく贈与の意思をもって介入した場合は除く。 なぜなら、その場合には求償権を一切有しないため、元老院議決は適用されないからである。
sed et si non donandi animo, patris tamen uoluntate intercesserunt, totus contractus a patre uidebitur comprobatus.
しかし、贈与の意思からではなく、父の同意のもとで介入した場合には、契約全体が父によって承認されたとみなされるであろう。
§14.6.9.4Et hi tamen, qui pro filio familias sine uoluntate patris eius intercesserunt, soluendo non repetent: hoc enim et diuus Hadrianus constituit et potest dici non repetituros.
しかしながら、家子のためにその父の同意なしに介入したこれらの者は、支払ったとしても返還を請求できない。 なぜなら、神君ハドリアヌスもこのことを規定しており、彼らは返還を請求できないと言うことができるからである。
atquin perpetua exceptione tuti sunt sed et ipse filius, et tamen non repetit, quia hi demum solutum non repetunt, qui ob poenam creditorum actione liberantur, non quoniam exonerare eos lex uoluit.
けれども、彼らは永久的な抗弁によって保護されている。 しかし、家子自身もそうであり、それでも返還を請求しない。 なぜなら、支払ったものの返還を請求できないのは、ただ、債権者への制裁のために訴権から解放される者たちであって、法が彼らを免除することを望んだからではないからである。
Quamquam autem soluendo non repetunt,
もっとも、彼らは支払ったとしても返還を請求できないが、