[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §14.4.5.prProcuratoris autem scientiam et dolum nocere debere domino neque Pomponius dubitat nec nos dubitamus.
[ウルピアーヌス『告示注解』第29巻より] しかし、代理人の認識および悪意が主人に不利益をもたらすべきであることについては、ポンポニウスも疑っていないし、我々も疑っていない。
§14.4.5.1Si uicarius serui mei negotieter, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actionem dandam Pomponius libro sexagensimo scripsit nec deducendum ex uicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur.
もし私の奴隷の代理奴隷が取引を行う場合、もし私の知るところであれば、私は分配訴訟の義務を負うが、もし私の知らないところで、通常の奴隷が知っていたならば、彼のペクリウムに関する訴訟が与えられるべきであるとポンポニウスは第60巻に書いており、通常の奴隷に負っている債務は代理奴隷のペクリウムから控除されるべきではない(私に負っている債務は控除されるが)。
sed et uterque scierimus, et tributoriam et de peculio actionem competere ait, tributoriam uicarii nomine, de peculio uero ordinarii: eligere tamen debere agentem, qua potius actione experiatur, sic tamen, ut utrumque tribuatur et quod mihi et quod seruo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.
しかし、もし我々の双方が知っていたならば、分配訴訟とペクリウムに関する訴訟の双方が競合する、と彼は言う。 分配訴訟は代理奴隷の名において、ペクリウムに関する訴訟は通常の奴隷の名においてである。 ただし、訴えを起こす者は、どちらの訴訟によって提起すべきかを選択しなければならない。 ただし、私に負っている債務と通常の奴隷に負っている債務の双方が分配されるようになされる。 なぜなら、もし通常の奴隷が知らなかったならば、彼が代理奴隷から負っている債務は、全額控除されていたであろうからである。
§14.4.5.2Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.
しかし、もし女奴隷が取引を行う場合であっても、分配訴訟が認められるべきであると我々は言う。
§14.4.5.3Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius.
同様に、奴隷自身と契約が結ばれるか、あるいは彼の店舗支配人と結ばれるかは、ほとんど重要ではない。
§14.4.5.4'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat.
「商品の名目において」と正当にも付け加えられているが、それは、彼となされたすべての取引が分配訴訟をもたらすことのないようにするためである。
§14.4.5.5Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est.
この訴訟を通じて、その商品から得られたもの、およびその名目において受け取られたものが分配されるよう命じられる。
§14.4.5.6In tributum autem uocantur, qui in potestae habent, cum creditoribus mercis.
また、配分に呼び出されるのは、支配権を有する者であり、商品の債権者たちとともにである。
§14.4.5.7Sed est quaesitum, dominus utrum ita demum partietur ex merce, si quid ei mercis nomine debeatur, an uero et si ex alia causa.
しかし、主人が商品から分配を受けるのは、商品名目で彼に債務がある場合に限るのか、それとも他の原因による場合もなのか、という問いがなされた。
et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium deductionis perdidit.
そしてラベオーは、いかなる原因で彼に債務がある場合であってもよく、奴隷がいつ彼に対して債務を負い始めたかはほとんど重要ではない、と言う。 なぜなら、彼が控除の特権を失ったという事実で十分だからである。
§14.4.5.8Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris.
しかし、取引をしていた者たちがその商品自体を質として受け取っていた場合はどうか? 質権によって、彼らが主人に優先されるべきであると言われるべきだと私は考える。
§14.4.5.9Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribuendum.
また、主人に債務がある場合であれ、彼の支配下にある者たちに債務がある場合であれ、いずれにせよ分配がなされるべきである。
§14.4.5.10Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui.
しかし、もし二人以上の主人がいるならば、いずれにせよすべての人にそれぞれの債権の割合に応じて配分される。
§14.4.5.11Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium.
しかし、ペクリウムの全体が分配に供されるのではなく、その商品から生じたものに限られる。 それは商品が現存している場合であれ、あるいはその代金が受け取られ、もしくはペクリウムに組み入れられている場合であれ同様である。
§14.4.5.12Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum.
しかし、奴隷が商品を売却していた一部の者たちから、商品名目でなお債務が負われている場合であっても、これもまた、回収された度合いに応じて分配される。
§14.4.5.13Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enim hic apparatus ex merce est, immo semper.
もしその奴隷が商品に加えて店舗に備品を持っている場合、これもまた分配されるべきか? そしてラベオーは、これも分配されると言うし、それは極めて公平である。 なぜなら、こうした設備はたいてい、いや常に、商品に由来するからである。
cetera tamen, quae extra haec in peculium habuit, non tribuentur, ut puta argentum habuit uel aurum, nisi si haec ex merce comparauit.
しかし、これら以外に彼がペクリウムに持っていたその他のものは、それらを商品から調達したのでない限り、分配されない。
§14.4.5.14Item si mancipia in negotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur.
同様に、もし彼が取引において、商品から調達された奴隷を有していたならば、これらもまた分配される。
§14.4.5.15Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta duas negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores.
若し奴隷が複数の債権者を有しており、ある者たちは特定の(種類の)商品に関して債権を有している場合、すべての者が同一のものに混交され、全員が分配に呼び出されるべきか? 例えば、彼が二つの取引(例えば衣類取引とリンネル取引)を営んでおり、別個の債権者たちを有していたとする。
puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit.
私は、彼らは別個に分配に呼び出されるべきだと考える。 なぜなら、彼らの一人一人は、奴隷自身に対してよりも、むしろ商品に対して信用を与えたからである。
§14.4.5.16Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae uerbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant.
しかし、もし彼が同一の取引の店舗を二つ営んでおり、私が、例えば彼がブキヌムの近くに持っていた店舗の会計係であり、別の者がテヴェレ川の向こうに持っていた店舗の会計係であった場合、別個に分配がなされることが極めて公平であると私は考える。 それは、一方の財産や商品から、他方の者が損失を免れ、また別の者が損害を被るということのないようにするためである。
§14.4.5.17Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae.
もちろん、もし同一の店舗に商品が持ち込まれていたならば、たとえ現存する商品が一人の債権者のお金で調達されたものであっても、その債権者に質入れされていない限り、すべての債権者が分配に加わると言うべきである。
§14.4.5.18Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari.
しかし、もし私が自分の商品を販売するために引き渡し、それが現存している場合、私が配分に呼び出されるのが不当ではないかどうかを見てみよう。
et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditas non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse.
そして、もしそれが彼への信用販売となったのであれば、分配が適用される。 しかしそうでないならば、なぜなら売却された物は、たとえ私が売却したとしても、代金が支払われるか、保証人が立てられるか、あるいは他の方法で弁済がなされない限り、私の所有物であることをやめないからであり、私はそれを取り戻すことができると言うべきである。
§14.4.5.19Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint creditores.
また、分配は各人に負われている債務の割合に応じてなされる。 したがって、もし一人の債権者が来て配分を求めた場合、彼は全額の配分を受け取る。 しかし、そのペクリウム商品の他の債権者も現れる可能性があるため、この債権者は、もし万一他の債権者が現れた場合には、その割合に応じて返還することを保証しなければならない。