[IULIANUS libro duodecimo digestorum. ]
[ユリアヌス『学説彙纂』第12巻より] ある債権者はペクリウムに関してのみ、他の債権者は配当訴訟によって、奴隷の名において主人に対して訴えを提起している。
§14.4.12.prAlius dumtaxat de peculio, alius tributoria serui nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria agenti praestaturus sit.
主人が配当訴訟の原告に対して支払うことになるであろう額を、ペクリウムから控除すべきかどうかが問われた。
respondit: tributoria actione tunc demum agi potest, cum dominus in distribuendo pretio mercis edicto praetoris non satisfecit, id est cum maiorem partem debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit, ueluti si cum in merce triginta fuissent, in quam ipse quidem quindecim crediderat, duo autem extranei triginta, tota quindecim deduxerit, et creditoribus reliqua quindecim dederit, cum deberet sola decem deducere, extraneis dena tribuere.
彼は答えた。 「配当訴訟は、主人が商品の代金を分配するにあたり法務官の告示を満たさなかったときに初めて提起され得る。 すなわち、彼自身に対する債務について、他の債権者たちに分け与えた割合よりも大きな割合を控除したときである。 たとえば、商品の中に30の価値があり、それに対して主人自身が15を貸し付けており、2人の外部の債権者が30を貸し付けていた場合に、主人が15すべてを控除し、他の債権者たちに残りの15を与えたとする。 本来、主人は10のみを控除し、外部の債権者たちに各自10ずつを与えるべきであったのに、である。
cum igitur hoc fecit, nec intellegendus est seruum a se liberasse eo, quod quinque adhuc nomine eius tributoria actione praestaturus sit: quare si agi de peculio coeperit, cum forte extra mercem peculium esset, quinque tamquam adhuc creditor serui deducere debebit.
したがって、主人がこれを行ったとき、配当訴訟によってさらに5をその奴隷の名において支払うことになるからといって、奴隷を自分に対する債務から免除したと解されるべきではない。 それゆえ、もし商品以外にたまたまペクリウムが存在し、ペクリウムに関する訴訟が提起され始めたならば、彼は奴隷の債権者としてなおも5を控除すべきである。 」