[ULPIANUS libro uicensimo octaouo ad edictum. ] §14.3.11.prSed si pupillus heres extiterit ei qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: remouendus enim fuit a tutoribus, si nollent opera eius uti.
[告示注解第28巻のウルピアーヌス] しかし、もし被後見人が、[店舗管理人を]任命した者の相続人となった場合、その任命された者が留まる限り、被後見人が義務を負うのが極めて公正であろう。 なぜなら、もし後見人たちが彼の労働を利用することを望まないならば、彼は後見人たちによって解任されるべきであったからである。
§14.3.11.1Sed et si minor uiginti quinque annis erit qui praeposuit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione.
しかしまた、もし任命した者が25歳未満である場合、その者は事情審理の上で、年齢による救済を享受することになる。
§14.3.11.2De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum institore contrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione.
彼と契約を結ばないようにと公に告示された場合、その者は店舗管理人の地位にあるとはみなされない。 というのも、店舗管理人と契約することは許されないはずだからであるが、もし誰かが契約が結ばれることを望まないなら、その者はこれを禁止すべきである。 しかし、そうしない限り、任命した者は、その任命それ自体によって義務を負うことになる。
§14.3.11.3Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet uel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti.
「公に告示する」ということを、私たちは、明瞭な文字で、すなわち地上から正しく読めるように、当然ながら店舗の前、あるいは取引が行われている場所の前に、人目に付かない場所ではなく、目立つ場所に掲示することであると解する。
litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum.
文字はギリシア文字かラテン文字か。 私は土地の状況に応じて決めるべきだと考える。 それは、誰も文字の無知を口実にできないようにするためである。
certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur.
確かに、もし誰かが、多くの人が読んでおり、かつ公に掲示されていたにもかかわらず、自分は文字を知らなかった、あるいは掲示に気づかなかったと言い張っても、その言い分は聞き入れられない。
§14.3.11.4Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, uel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit.
また、告示は継続的に掲示されていなければならない。 したがって、掲示されていなかった期間中、あるいは告示が判読できなくなっていた間に契約が結ばれた場合には、店舗管理人訴訟が認められる。
proinde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustulit aut uetustate uel pluuia uel quo simili contingit, ne proscriptum esset uel non pareret, dicendum eum qui praeposuit teneri.
それゆえ、たとえ商品の所有者が告示を掲示していたとしても、他の誰かがそれを取り去ったか、あるいは経年劣化や雨、あるいはこれらに類する原因によって告示が掲示されていない状態になり、あるいは見えなくなってしまった場合には、任命した者が責任を負うべきであると言わなければならない。
sed si ipse institor decipiendi mei causa detraxit, dolus ipsius praeponenti nocere debet, nisi particeps doli fuerit qui contraxit.
しかし、もし店舗管理人自身が私を騙す目的でそれを取り去った場合、彼の詐欺行為は任命した者にとって不利益となるべきである。 ただし、契約を結んだ者がその詐欺の共犯であった場合はこの限りではない。
§14.3.11.5Condicio autem praepositionis seruanda est: quid enim si certa lege uel interuentu cuiusdam personae uel sub pignore uoluit cum eo contrahi uel ad certam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est.
また、任命の条件は守られなければならない。 なぜなら、もし特定の規則のもとで、あるいは特定の人物の介入によって、あるいは担保のもとで契約が結ばれることを望んだ場合、あるいは特定の取引についてのみ望んだ場合はどうなるか。 彼が任命された範囲が守られることが極めて公正であろう。
item si plures habuit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno solo.
同様に、もし彼が複数の店舗管理人を置いており、彼ら全員と同時に契約が結ばれることを望んだか、あるいはそのうちのただ一人とのみ望んだ場合も同様である。
sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet institoria teneri: nam et certam personam possumus prohibere contrahere uel certum genus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permittere.
しかしまた、もし彼が特定の誰かに対して、彼と契約を結ばないようにとあらかじめ通告していたならば、店舗管理人訴訟による責任を負うべきではない。 なぜなら、私たちは特定の個人が契約を結ぶこと、あるいは特定の種類の人間や取引業者が契約を結ぶことを禁止することも、あるいは特定の者たちにのみ許可することもできるからである。
sed si alias cum alio contrahi uetuit continua uariatione, danda est omnibus aduersus eum actio: neque enim decipi debent contrahentes.
しかし、もし彼が、絶えず方針を変えて、ある時はこの者と、別の時はあの者と契約することを禁止した場合には、すべての人に対して彼に対する訴えが認められるべきである。 契約を結ぶ者たちが欺かれるべきではないからである。
§14.3.11.6Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna.
しかし、もし彼が、その者と契約を結ぶことを全面的に禁止したならば、その者は店舗管理人の地位にあるとはみなされない。 なぜなら、その者は店舗管理人というよりは、むしろ保管人の地位にあるからである。 したがって、この者は商品を販売することも、店舗から極めて僅かな物すら売り出すこともできない。
§14.3.11.7Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica.
もし店舗管理人訴訟が正当に提起されうるなら、分配訴訟は当然には認められない。 というのも、分配訴訟は主人の商品について認められるはずがないからである。
quod si non fuit institor dominicae mercis, tributoria superest actio.
しかし、もし主人の商品の店舗管理人でなかった場合には、分配訴訟がなお可能である。
§14.3.11.8Si a seruo tuo operas uicarii eius conduxero et eum merci meae institorem fecero isque tibi mercem uendiderit, emptio est: nam cum dominus a seruo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominus possit:
もし私があなたの奴隷からその代理奴隷の労務を賃貸借し、その代理奴隷を私の商品の店舗管理人に任命し、その者があなたに商品を販売したならば、売買は成立する。 というのも、主人が奴隷から購入する場合にも売買は成立するのであり、たとえ主人が義務を負わないとしても、主人が買い手として占有し、かつ時効取得することさえできるほどである。