Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §14.2.4.pr-14.2.4.2

端舟移送や引き揚げ貨物に関する共同分担

2193 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

カリストラトスは、端舟への貨物移送後の沈没における共同分担の適用の可否、本船沈没後の潜水夫による引き揚げ貨物に関する共同分担のあり方、および投荷の副作用により船内残留貨物が損傷した場合の分担金の計算方法について、サビヌスやフロントの見解を交えて説明する。

[CALLISTRATUS libro secundo quaestionum. ] §14.2.4.prNauis onustae leuandae causa, quia intrare flumen uel portum non potuerat cum onere, si quaedam merces in scapham traiectae sunt, ne aut extra flumen periclitetur aut in ipso ostio uel portu, eaque scapha summersa est, ratio haberi debet inter eos, qui in naue merces saluas habent, cum his qui in scapha perdiderunt, proinde tamquam si iactura facta esset: idque Sabinus quoque libro secundo responsorum probat.
[カリストラトス著『質問集』第2巻] 積荷を満載した船を軽くする目的で(船が積荷を載せたままでは川や港に入ることができなかったため)、川の外側または河口や港そのものの中で危険に瀕することがないように、もし一部の貨物が端舟に移し替えられ、そしてその端舟が沈没した場合、船内に安全な貨物を有する人々と、端舟の中で(貨物を)失った人々との間で、あたかも投荷が行われたかのように、共同分担の計算がなされなければならない。 そしてこのことをサビヌスもその『答弁録』第2巻で認めている。
contra si scapha cum parte mercium salua est, nauis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit.
これに反して、もし貨物の一部を載せた端舟が安全で、本船が滅失した場合には、本船内で(貨物を)失った人々のための共同分担の計算はなされるべきではない。 なぜなら、投荷が分担の対象となるのは、本船が安全に保たれた場合に限られるからである。
§14.2.4.1Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores seruauerunt, Sabinus aeque respondit.
しかし、もしある一人の商人の貨物を投荷することによって嵐の中で軽量化された船が、別の場所で沈没し、何人かの商人の貨物が報酬を支払って潜水夫たちによって引き揚げられた場合、航海中に船を軽量化する目的で貨物を投げ捨てられた者のために、後に潜水夫たちによって自らの(貨物を)救った者たちによって、共同分担の計算がなされなければならない、とサビヌスは同様に答弁した。
eorum uero, qui ita seruauerunt, inuicem rationem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iactae esse, quae perit.
これに対して、そのようにして救った者たちのために、航海中に投荷を行った者によって、彼らの貨物のうちの一部が潜水夫によって引き揚げられたとしても、相互に共同分担の計算がなされるべきではない。 なぜなら、滅失した船を救済する目的で彼らの貨物が投げ捨てられたとはみなされ得ないからである。
§14.2.4.2Cum autem iactus de naue factus est et alicuius res, quae in naui remanserunt, deteriores factae sunt, uidendum, an conferre cogendus sit, quia non debet duplici damno onerari et collationis et quod res deteriores factae sunt.
しかし、船から投荷が行われ、船内に残ったある人の物が損傷した場合、その者が(分担金を)拠出することを強制されるべきか否かを検討しなければならない。 なぜなら、その者は、拠出の損害と、物が損傷したことによる損害という、二重の損害を課されるべきではないからである。
sed defendendum est hunc conferre debere pretio praesente rerum: itaque uerbi gratia si uicenum merces duorum fuerunt et alterius aspargine decem esse coeperunt, ille cuius res integrae sunt pro uiginti conferat, hic pro decem.
しかし、この者は物の現在の価格において拠出すべきである、と主張されるべきである。 したがって、例えば、もし二人の貨物がそれぞれ20ずつの価値があり、一方の貨物が飛沫を浴びて10になったとすれば、物が無傷である者は20に応じて拠出し、この者は10に応じて拠出すべきである。
potest tamen dici etiam illa sententia distinguentibus nobis, deteriores ex qua causa factae sunt, est utrum propter iacta nudatis rebus damnum secutum est an uero alia ex causa, ueluti quod alicubi iacebant merces in angulo aliquo et unda penetrauit.
しかし、我々が、いかなる原因で損傷したかを区別するならば、次の見解を述べることも可能である。 すなわち、投荷によって物が露出したために損害が生じたのか、それとも他の原因、例えば、貨物がある角のどこかに置かれていて、そこに波が侵入したためなのか。
tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hunc laesit? adhuc numquam et si aspargine propter iactum res deteriores factae sunt? sed distinctio suptilior adhibenda est, quid plus sit, in damno an in collatione: si uerbi gratia hae res uiginti fuerunt et collatio quidem facit decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre debeat.
後者の場合には、彼は拠出しなければならないであろう。 他方、前者の原因による場合には、投荷がこの者をも害したのであるから、彼は拠出の負担を負うべきではないのだろうか。 また、投荷のために飛沫を浴びて物が損傷した場合も、同様に(負担すべきではないの)だろうか。 しかし、損害(の額)と(本来負うべき)拠出額のどちらが多いかという、より微細な区別が適用されなければならない。 例えば、もしこれらの物の価値が20であり、拠出額が10、損害が2であるとすれば、彼が被った損害額を差し引いた残額を拠出すべきである。
quid ergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt.
では、もし拠出額よりも損害額の方が多い場合はどうなるか。 例えば、10アウレウス分だけ物が損傷し、拠出額が2アウレウスであるような場合である。
indubitatae utrumque onus pati non debet: sed hic uideamus, num et ipsi conferre oporteat.
疑いなく、彼は両方の負担を負うべきではない。 しかしここで、彼自身に対しても(他人が)拠出をすべきではないかを検討しよう。
quid enim interest iactatas res meas amiserim an nudatas deteriores habere coeperim nam sicut ei qui perdiderit subuenitur, ita et ei subueniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit.
なぜなら、私が投げ捨てられた自分の物を失ったことと、露出したために損傷した物を持つに至ったこととの間に、何の格別な違いがあるだろうか。 なぜなら、物を失った者が救済されるのと同様に、投荷のために物が損傷した者も救済されるべきだからである。
haec ita Papirius Fronto respondit.
パピリウス・フロントは、このように答弁した。

語釈・文法注

  1. §14.2.4.printer eos, qui in naue merces saluas habent, cum his qui in scapha perdiderunt — 「〜の間で」を意味する前置詞 `inter` の名詞句(`eos...`)と、共同を意味する `cum` の名詞句(`his...`)が並置された混成的な構文である。これは本来 `inter eos... et eos...` または `ratio haberi debet cum his...` のいずれかになるべき箇所が融合したものである。
  2. §14.2.4.1rationem haberi debere eius... ab his — 非人称的に用いられた受動態の不定詞句 `rationem haberi`(計算がなされるべきである)に対して、分担金を支払うべき(=計算を行うべき)行為の主体が `ab his`(彼らによって)という前置詞句で示されている。
  3. §14.2.4.2num et ipsi conferre oporteat — `ipsi` は指示代名詞 `ipse` の単数男性与格形であり、「彼自身に対して(他人が)共同拠出を行うべきではないか」という意味になる。ここでの `conferre` は、彼が他人に支払うのではなく、他人が彼の被った損害に対して分担金を集めて彼に与える(=彼が救済を受ける)ことを意味している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §14.2.4.pr-14.2.4.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:14.2.4.pr-14.2.4.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。