[LABEO libro primo pithanon a Paulo epitomatorum.
[パウルスによって要約されたラベオの『説得的論点集』第1巻より。
] §14.2.10.prSi uehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectura tibi non debetur.
] もし君が、運送されるべき奴隷たちの運送契約を結び、船内で死亡したその奴隷について、君には運賃を支払う義務はない。
Paulus: immo quaeritur, quid actum est, utrum pro his qui impositi an pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro nauta, si probauerit impositum esse mancipium.
パウルス:むしろ、何が合意されたのか、すなわち、船に載せられた者たちに対して運賃が支払われるべきなのか、それとも目的地に送り届けられた者たちに対して支払われるべきなのかが問われるのである。 そして、もしこのことが明らかにならないならば、船主にとっては、その奴隷が船に載せられたことを証明すれば十分であろう。
§14.2.10.1Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur eaque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actionem.
もし君が、その船で君の貨物が運ばれるという条件で船を賃借し、船主が何の必要性にも迫られていないのに、君がそうされることを望んでいないと知りながら、それらの貨物をより劣った船に移し替え、そして君の貨物が、最後に積まれて運ばれたその船とともに失われたなら、君は最初の船主に対して賃借契約に基づく訴えを有する。
Paulus: immo contra, si modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum esset.
パウルス:むしろ反対であり、ただし、その航海において船員たちの故意や過失なしにその事態が生じ、かつ両方の船が沈没した場合に限る。
idem iuris erit, si prior nauta publice retentus nauigare cum tuis mercibus prohibitus fuerit.
最初の船主が公的に留め置かれ、君の貨物を運んで航海することを禁じられた場合にも、同様の法が適用される。
idem iuris erit, cum ea condicione a te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem deuehendas eas merces locasset, nec per eum staret, quo minus remissa sibi ea poena spectaret.
また、船主が君から次の条件で引き受けていた場合、すなわち、運送のために引き受けた場所に定めた期日までに君の貨物を陸揚げしなければ、一定の違約金を君に支払うという条件であったが、彼に帰すべき理由なくその違約金が免除されるべき状況であった場合にも、同様の法が適用される。
idem iuris in eodem genere cogitationis obseruabimus, si probatum fuerit nautam morbo impeditum nauigare non potuisse.
これと同じ種類の考慮において、船主が病気によって妨げられて航海できなかったことが証明された場合にも、同様の法を私たちは適用する。
idem dicemus, si nauis eius uitium fecerit sine dolo malo et culpa eius.
彼の船が、彼の悪意や過失なしに損傷を被った場合にも、私たちは同じことを言うであろう。
§14.2.10.2Si conduxisti nauem amphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphorarum pretium debes.
もし君が2000アンフォラの船を賃借し、そこにいくつかのアンフォラを運んだなら、君は2000アンフォラ分の代金を支払う義務がある。
PAULUS: immo si auersione nauis conducta est, pro duobus milibus debetur merces: si pro numero impositarum amphorarum merces constituta est, contra se habet: nam pro tot amphoris pretium debes, quot portasti.
パウルス:むしろ、もし船が一括契約で賃借されたのであれば、2000分に対して運賃が支払われるべきである。 もし積み込まれたアンフォラの数に応じて運賃が定められていたのであれば、事態は逆になる。 なぜなら、君は実際に運んだのと同じだけのアンフォラに対して代金を支払う義務があるからである。