Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §13.7.6.pr-13.7.6.1

担保物売却の強制の可否と売却余剰金の利息

2144 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ポンポニウスは、担保物売却の合意があっても債権者は売却を強制されないこと、また債権者が担保を売却して余剰金を得た場合の利息の扱いについて論じている。

[IDEM libro trigensimo quinto ad Sabinum. ] §13.7.6.prQuamuis conuenerit, ut fundum pigneraticium tibi uendere liceret, nihilo magis cogendus es uendere, licet soluendo non sit is, qui pignus dederit, quia tua causa id caueatur.
[同(ポンポニウス)、サビヌス書註第35巻] 担保とされた土地をあなたが売却できると合意されていたとしても、担保を提供した者が支払能力を欠いているからといって、あなたが売却を強制されることには全くなり得ない。 なぜなら、その合意はあなたの利益のために手当てされているからである。
sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad uendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur.
しかしアティリキヌスは、事情によっては債権者が売却を強制されるべきであると言う。 というのも、もし債務額が(担保価値より)はるかに少額であり、かつ担保が後日よりも今日のほうがより高値で売却できるとしたら、どうなるだろうか。 しかし、担保を提供した者が(自ら)売却することができ、受け取った金銭によって債務額を弁済できるとする方がより好ましい。
ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda.
ただし、担保物件が動産である場合には、債務者から損害補償のための適切な保証があらかじめ債権者に提供されることを条件として、債権者がその担保物件を提示する義務を負うという限度においてである。
inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est.
なぜなら、望まない債権者に売却を強制することは極めて酷なことだからである。
§13.7.6.1Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, usuram praestari oportet.
もし債権者が担保とされた土地を(債務額より)高値で売却し、その(超過分の)金銭を利息付きで貸し出したならば、その金銭の利息を担保提供者に支払わなければならない。 しかし、彼自身がその金銭を使用した場合にも、利息が支払われるべきである。
quod si eam depositam habuerit, usuras non debet.
これに対して、もし彼がそれを保管していただけであれば、利息の義務を負わない。

語釈・文法注

  1. 13.7.6.prsoluendo non sit — soluendo は動形容詞(未来受動分詞)soluendus の与格で、目的・適合性を示す。「支払能力がある」という慣用表現 soluendo esse の否定であり、債務者が支払不能(債務超過)の状態にあることを意味する。
  2. 13.7.6.prprius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda — 主語 idonea cautela と動形容詞 praestanda からなる独立奪格であり、主節の条件(ita tamen, ut...)に付随して「〜があらかじめ履行されるべきである」という先行する義務を表す。
  3. 13.7.6.1pluris — 性質または価値を示す属格(価格の属格)であり、「より高い価格で(売却する)」という意味で動詞 uendiderit を修飾している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §13.7.6.pr-13.7.6.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.7.6.pr-13.7.6.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。