Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §13.5.5.pr-13.5.5.10

支払場所の変更と第三者や代理人への支払約定

2088 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

本チャンクは、ローマ法における金銭約定(constitutum)の有効要件、特に支払場所の変更、第三者のための約定、代理人や後見人・奴隷に対する約定の効力と訴権の帰属について、法学者たちの学説を整理して解説している。

[ULPIANUS libro uicensimo septimo ad edictum. ] §13.5.5.prEum, qui Ephesi promisit se soluturum, si constituat alio loco se soluturum, teneri constat.
[ウルピアヌス、告示注解第27巻] エフェソスで支払うことを約束した者が、別の場所で支払うことを約定した場合、義務を負うことは明らかである。
§13.5.5.1Iulianus legatum Romae constituentem, quod in prouincia acceperat, putat conueniri debere, quod et uerum est.
ユリアヌスは、属州で受け取ったものについてローマで支払うと約定した使節が、訴えられるべきであると考えており、これは正しい。
sed et si non cum Romae esset, sed in prouincia adhuc, constituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta.
しかし、もし彼がローマにいる時ではなく、まだ属州にいる時に、ローマで支払うことを約定したならば、彼に対する金銭約定訴訟は拒絶される。
§13.5.5.2Quod exigimus, ut sit debitum quod constituitur, in rem exactum est, non utique ut is cui constituitur creditor sit: nam et quod ego debeo tu constituendo teneberis, et quod tibi debetur si mihi constituatur, debetur.
我々が、約定されるものが債務であることを要求するのは、客観的事実として求められているのであって、必ずしも約定の相手方が債権者であることを要しない。 なぜなら、私が負っている債務をあなたが約定することによってあなたは義務を負うのであり、またあなたに対して負われている債務が私に対して約定された場合も、それは負われるからである。
§13.5.5.3Iulianus quoque libro undecimo scribit: Titius epistulam ad me talem emisit: 'Scripsi me secundum mandatum Seii, si quid tibi debitum adprobabatum erit me tibi cauturum et soluturum sine controuersia.
ユリアヌスもまた第11巻にこう書いている。 「ティティウスは私に次のような書簡を送った。 『セイウスの委任に従い、あなたに対する何らかの債務が証明されたならば、私はあなたに対して保証し、異議なく支払うことを書いた。
' tenetur Titius de constituta pecunia.
』」ティティウスは金銭約定訴訟によって義務を負う。
§13.5.5.4Sed si quis constituerit alium soluturum, non se pro alio, non tenetur: et ita Pomponius libro octauo scribit.
しかし、もし誰かが、他人が支払うであろうことを約定し、他人のために自分が支払うのではない場合、義務を負わない。 そしてポンポニウスも第8巻にそう書いている。
§13.5.5.5Item si mihi constituas te soluturum, teneberis: quod si mihi constitueris Sempronio te soluturum, non teneberis.
同様に、もしあなたが私に対して自分が支払うと約定するなら、あなたは義務を負う。 これに対して、もしあなたが私に対してセンプローニウスに支払うと約定したなら、あなたは義務を負わない。
§13.5.5.6Iulianus libro undecimo digestorum scribit procuratori constitui posse: quod Pomponius ita interpretatur, ut ipsi procuratori constitutas te soluturum, non domino.
ユリアヌスは学説彙纂第11巻において、代理人に対して約定することができると書いている。 ポンポニウスはこれを、あなたが代理人自身に支払うと約定するのであって、本人にではないと解釈している。
§13.5.5.7Item tutori pupilli constitui potest et actori municipum et curatori furiosi:
同様に、被後見人の後見人、自治体の代理人、狂者の保佐人に対しても約定することができる。
§13.5.5.8sed et ipsi constituentes tenebuntur.
しかし、彼ら自身が約定する場合にも、彼らは義務を負う。
§13.5.5.9Si actori municipum uel tutori pupilli uel curatori furiosi uel adulescentis ita constituatur municipibus solui uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilitatis gratia puto dandam municipibus uel pupillo uel furioso uel adulescenti utilem actionem.
もし自治体の代理人、被後見人の後見人、狂者または未成年者の保佐人に対して、自治体、被後見人、狂者または未成年者に支払われるべきことがそのように約定されるならば、公益のために、自治体、被後見人、狂者または未成年者に対して有用な訴えが与えられるべきであると私は考える。
§13.5.5.10Seruo quoque constitui posse constat et si seruo constituatur domino solui uel ipsi seruo, qualemqualem seruum domino adquirere obligationem.
奴隷に対しても約定しうることは明らかであり、もし奴隷に対して、主人に支払うこと、あるいは奴隷自身に支払うことが約定されるならば、その奴隷がどのような者であろうとも、主人に対して債権を取得する。

語釈・文法注

  1. §13.5.5.1legatum — ここでの legatus は「遺贈(legatum)」ではなく「使節、使者(legatus)」の対格形。属州から派遣された使節が、その公務に関して属州で受け取った金銭について、ローマで支払うと約定した場合の訴答関係を指す。
  2. §13.5.5.2in rem exactum est — 「事物において厳密に求められている」という意味。約定(constitutum)の対象が「債務(debitum)」であるという客観的事実が必要であることを強調し、当事者の人的同一性(in personam)までは必ずしも要求されないことと対比されている。
  3. §13.5.5.4alium soluturum, non se pro alio — 他人が支払うことを約定する(alium soluturum [esse] constituere:無効)ことと、他人のために自分が支払うことを約定する(se pro alio soluturum [esse] constituere:保証的に有効)ことの区別。前者の不定詞 soluturum の意味上の主語は alium(他人)であり、後者は se(自分自身)である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §13.5.5.pr-13.5.5.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.5.5.pr-13.5.5.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。