Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §13.5.11.pr-13.5.11.1

期限付き支払約束の有効要件と債務の限度

2094 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

期限付き支払約束(constitutum)の有効性について、前提となる債務が存在すれば、相続人未確定の間や債務者が捕虜となった場合、あるいは本来の債務額を超えて約束がなされた場合でも、本来の債務の限度で有効であることを論じる。

[ULPIANUS libro uicensimo septimo ad edictum. ] §13.5.11.prHactenus igitur constitutum ualebit, si quod constituitur debitum sit, etiamsi nullus apparet, qui interim debeat: ut puta si ante aditam hereditatem debitoris uel capto eo ab hostibus constituat quis se soluturum: nam et Pomponius scribit ualere constitutum, quoniam debita pecunia constituta est.
[ウルピアーナス、告示註釈第27巻] したがって、約束されるものが債務であるならば、たとえその間に債務を負う者が誰も現れていないとしても、期限付き支払約束はそこまでは有効である。 例えば、債務者の相続が承認される前、あるいは債務者が敵に捕らえられた後に、誰かが自分が支払うと約束する場合である。 なぜなら、ポンポニウスも、債務のある金銭が約束されたのであるから、期限付き支払約束は有効であると書いているからである。
§13.5.11.1Si quis centum aureos debens ducentos constituat, in centum tantummodo tenetur, quia ea pecunia debita est: ergo et is, qui sortem et usuras quae non debebantur constituit, tenebitur in sortem dumtaxat.
もし100アウレウスの債務がある者が200を支払うと約束するならば、100についてのみ義務を負う。 なぜなら、その金銭が債務だからである。 したがって、元本と、債務ではなかった利息を支払うと約束した者も、元本についてのみ義務を負う。

語釈・文法注

  1. §13.5.11.prante aditam hereditatem — 前置詞 ante(〜の前に)が完了分詞修飾を伴う対格名詞句を支配する表現(ab urbe condita 構文)。「承認された相続財産の前に」ではなく、「相続財産が承認される前に」と訳す。主格名詞を分詞が修飾して「〜すること」を意味する用法と同等である。
  2. §13.5.11.prcapto eo ab hostibus — 独立奪格(名詞 capto eo + 過去分詞)。eo は前文の debitoris を指す。古典期ローマ法において、市民が敵に捕らえられた(capto ab hostibus)場合、その地位は一時的にサスペンドされるが、債務自体は消滅しないため、この間の支払約束も有効とされる状況を説明している。
  3. §13.5.11.1in centum tantummodo tenetur — 前置詞 in + 対格 centum で、義務を負う責任の範囲(〜の限度において)を示している。後半の in sortem dumtaxat(元本の限度においてのみ)も同様の構文である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §13.5.11.pr-13.5.11.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.5.11.pr-13.5.11.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。