Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §13.4.8.pr

特定場所での給付約定における保証人の責任と裁量訴訟

2081 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

カプアでの給付の約束における保証人の義務について、主債務者との等価性や、利息債務との違い、一部支払後の遅滞における審判人の職務を論じる。

[AFRICANUS libro tertio quaestionum. ] §13.4.8.prCentum Capuae dari stipulatus fideiussorem accepisti: ea pecunia ab eo similiter ut ab ipso promissore peti debebit, id est ut, si alibi quam Capuae petantur, arbitraria agi debeat lisque tanti aestimetur, quanti eius uel actoris interfuerit eam summam Capuae potius quam alibi solui.
[アフリカヌス、質疑録第3巻] あなたがカプアで100が与えられることを要式誓約で約束させ、保証人を受け取った場合、その金銭は、約束者本人から請求されるべきであるのと同様に、彼からも請求されなければならない。 すなわち、もしカプア以外の場所で請求されるならば、裁量訴訟が提起されるべきであり、その訴訟は、その金額が他所よりもむしろカプアで支払われることが、彼または原告にとってどれほどの利益であったかという、それだけの額に評価されるべきである。
nec oportebit, quod forte per reum steterit, quo minus tota centum Capuae soluerentur, obligationem fideiussoris augeri: neque enim haec causa recte comparabitur obligationi usurarum: ibi enim duae stipulationes sunt, hic autem una pecuniae creditae est, circa cuius exsecutionem aestimationis ratio arbitrio iudicis committitur.
また、たまたま債務者のせいで100全体がカプアで支払われなかったからといって、保証人の債務が増大することは、正当ではない。 なぜなら、このケースは利息の債務と正当に比較されることはないからである。 というのも、あちらでは二つの要式誓約が存在するが、こちらでは貸し付けられた金銭に関する一つの要式誓約が存在するだけであり、その執行に関して、評価の基準は審判人の裁量に委ねられているからである。
eiusque differentiae manifestissimum argumentum esse puto, quod, si post moram factam pars pecuniae soluta sit et reliquum petatur, officium iudicis tale esse debeat, ut aestimet, quanti actoris intersit eam dumtaxat summam quae petetur Capuae solutam esse.
そして、その相違の最も明白な証拠は次の点であると私は考える。 すなわち、遅滞が生じた後に金銭の一部が支払われ、残額が請求される場合、審判人の職務は、請求されるその金額だけがカプアで支払われたことが、原告にとってどれほどの利益になるかを評価するようなものであるべきだ、ということである。

語釈・文法注

  1. §13.4.8.prquanti eius uel actoris interfuerit — 非人称動詞 `interest` の構文。利害関係者は属格(`eius` および `actoris`)で表され、関心の程度は価値の属格 `quanti` で表される。`eius` は文脈上、主債務者または保証人を指す。
  2. §13.4.8.prper reum steterit, quo minus — `per aliquem stat quo minus` は「~のせいで…できない」「~に帰責事由があって…が妨げられる」を意味する慣用表現。ここでは「債務者のせいで100全体が支払われない」ことを表す。
  3. §13.4.8.prtale esse debeat, ut aestimet — 相関表現 `tale... ut` により、審判人の職務(`officium iudicis`)の具体的な内容・性質を説明している。`ut` 節内の `aestimet` は接続法現在。
  4. §13.4.8.pream dumtaxat summam quae petetur Capuae solutam esse — 動詞 `intersit` の主語となる対格不定詞句(AcI)。`dumtaxat`(~だけ)を伴う対格 `eam summam` が受動不定詞 `solutam esse` の意味上の主語となっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §13.4.8.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.4.8.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。