[SCAEUOLA libro quinto digestorum. ]
[スカエウォラ『学説彙纂』第5巻]\n\nスティークスは、自分が主人だと思い込んでいた者の遺言により、死亡の日から10年間に毎年10を相続人たちに支払ったならば、という条件で自由を遺贈されたが、8年間にわたって、命じられた通りにあらかじめ定められた額を支払った。
§12.6.67.prStichus testamento eius, quem dominum suum arbitrabatur, libertate accepta, si decem annis ex die mortis annuos decem heredibus praestitisset, per octo annos praefinitam quantitatem ut iussus erat dedit, postmodum se ingenuum comperit nec reliquorum annorum dedit et pronuntiatus est ingenuus: quaesitum est, an pecuniam, quam heredibus dedit, ut indebitam datam repetere et qua actione possit.
その後、彼は自分が自由民であることを知り、残りの年の分は支払わず、また自由民であるとの宣告を受けた。 そこで、彼が相続人たちに支払った金を、未債務の支払いとして返還請求できるか、またいかなる訴訟によって可能かが問われた。
respondit, si eam pecuniam dedit, quae neque ex operis suis neque ex re eius, cui bona fide seruiebat, quaesita sit, posse repeti.
彼は、もし彼が支払った金が、自身の労働からも、自分が善意で仕えていた者の財産からも得られたものでないならば、返還請求されうると回答した。
§12.6.67.1Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsoluit et tutelae iudicio pupillo non imputauit: quaero an repetitionem aduersus creditorem haberet.
\n\n後見人が、被後見人の債権者に対して、債務額より多くを支払い、かつ後見裁判においてこれを被後見人に計上しなかった。 私は、彼が債権者に対して返還請求権を有するかを問う。
respondit habere.
彼は、有すると回答した。
§12.6.67.2Titius cum multos creditores haberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebitae solutae competit, Titio debitori an Maeuio, qui in rem suam procurator factus est.
\n\nティティウスは、セイウスをも含む多くの債権者を有していたが、債権者たちに弁済をするために、私的になされた売却によって自身の財産をマエウィウスに譲渡した。 しかし、マエウィウスは、すでにティティウスによって支払われていた金を、支払われるべき債務としてセイウスに支払った。 その後、債務者ティティウスのもとに、一部支払われた金の領収書が見出されたとき、誤って支払われた未債務の金の返還請求は、債務者ティティウスと、自己の利益のための代理人となったマエウィウスのどちらにより多く帰属するかが問われた。
respondit secundum ea quae proponerentur ei, qui postea soluisset.
彼は、提示された事実に従えば、後から支払った者に帰属すると回答した。
§12.6.67.3Idem quaesiit, an pactum, quod in pariationibus adscribi solet in hunc modum 'ex hoc contractu nullam inter se controuersiam amplius esse' impediat repetitionem.
\n\n同人は、清算において「この契約から彼らの間にこれ以上の紛争は存在しない」という形で付記されるのが常である合意が、返還請求を妨げるかどうかを問うた。
respondit nihil proponi, cur impediret.
彼は、それを妨げるような理由は何も提示されていないと回答した。
§12.6.67.4Lucius Titius Gaio Seio minori annis uiginti quinque pecuniam certam credidit et ab eo aliquantum usurarum nomine accepit, et Gaii Seii minoris heres aduersus Publium Maeuium a praeside prouinciae in integrum restitutus est, ne debitum hereditarium solueret, et nec quicquam de usuris eiusdem sortis, quas Seius minor annis uiginti quinque exsolueret, repetendis tractatum apud praesidem aut ab eo est pronuntiatum: quaero, an usuras, quas Gaius Seius minor annis uiginti quinque quoad uiueret creditori exsolueret, heres eius repetere possit.
\n\nルキウス・ティティウスは、25歳未満のガイウス・セイウスに一定の金を貸し付け、彼から利息の名目でいくらかを受け取った。 そして、未成年ガイウス・セイウスの相続人は、プブリウス・マエウィウスに対し、州総督によって原状回復を認められ、相続債務を支払わなくてもよくなった。 また、25歳未満のセイウスが支払った、当該元本の利息の返還については、総督のもとで議論されることも、総督から宣告されることもなかった。 私は、25歳未満のガイウス・セイウスが生前に債権者に支払った利息を、その相続人は返還請求できるかを問う。
respondit secundum ea quae proponerentur condici id, quod usurarum nomine defunctus soluisset, non posse.
彼は、提示された事実に従えば、被相続人が利息の名目で支払ったものを返還請求することはできないと回答した。
item quaero, si existimes repeti non posse, an ex alio debito heres retinere eas possit.
また、もし返還請求できないと考えるならば、他の債務から相続人がそれを留置できるかを問う。
respondit ne hoc quidem.
彼は、それすらもできないと回答した。