[SCAEUOLA libro quinto digestorum. ] §12.6.67.prStichus testamento eius, quem dominum suum arbitrabatur, libertate accepta, si decem annis ex die mortis annuos decem heredibus praestitisset, per octo annos praefinitam quantitatem ut iussus erat dedit, postmodum se ingenuum comperit nec reliquorum annorum dedit et pronuntiatus est ingenuus: quaesitum est, an pecuniam, quam heredibus dedit, ut indebitam datam repetere et qua actione possit.
[스카에볼라, 《학설휘찬》 제5권]\n\n스티쿠스는 자신이 주인이라고 생각했던 자의 유언에 의해, 사망일로부터 10년 동안 매년 10을 상속인들에게 지급할 것을 조건으로 자유를 유증받았는데, 8년 동안 지시받은 대로 미리 정해진 액수를 지급했다. 그 후 그는 자신이 자유민임을 알게 되어 나머지 해의 분은 지급하지 않았고, 자유민이라는 선고를 받았다. 이때 그가 상속인들에게 지급한 돈을 비채변제로서 반환 청구할 수 있는지, 그리고 어떤 소송에 의해 가능한지가 문제 되었다.
respondit, si eam pecuniam dedit, quae neque ex operis suis neque ex re eius, cui bona fide seruiebat, quaesita sit, posse repeti. §12.6.67.1Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsoluit et tutelae iudicio pupillo non imputauit: quaero an repetitionem aduersus creditorem haberet.
그는 만일 그가 지급한 돈이 자신의 노동으로 얻은 것도 아니고 그가 선의로 섬기던 자의 재산에서 얻은 것도 아니라면, 반환 청구될 수 있다고 답변했다.\n\n후견인이 피후견인의 채권자에게 채무액보다 많은 금액을 변제하였고, 후견재판에서 이를 피후견인에게 청구액으로 계상하지 않았다. 나는 그가 채권자에 대하여 반환 청구권을 가지는지 묻는다.
respondit habere. §12.6.67.2Titius cum multos creditores haberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebitae solutae competit, Titio debitori an Maeuio, qui in rem suam procurator factus est.
그는 가진다고 답변했다.\n\n티티우스는 세이우스를 포함하여 많은 채권자들을 두고 있었는데, 채권자들에게 변제하기 위해 사적으로 이루어진 매각을 통해 자신의 재산을 마에비우스에게 양도했다. 그러나 마에비우스는 이미 티티우스에 의해 변제된 돈을 변제해야 할 채무인 것처럼 세이우스에게 지급했다. 그 후 채무자 티티우스의 수중에서 일부 변제된 돈의 영수증들이 발견되었을 때, 잘못 지급된 비채변제금의 반환 청구권은 채무자 티티우스와, 자신의 이익을 위한 대리인이 된 마에비우스 중 누구에게 더 귀속되는지가 문제 되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur ei, qui postea soluisset. §12.6.67.3Idem quaesiit, an pactum, quod in pariationibus adscribi solet in hunc modum 'ex hoc contractu nullam inter se controuersiam amplius esse' impediat repetitionem.
그는 제시된 사실들에 따르면, 나중에 지급한 자에게 귀속된다고 답변했다.\n\n동인이 묻기를, 정산할 때 보통 "이 계약으로부터 그들 사이에 더 이상의 분쟁은 없다"는 방식으로 부기되는 합의가 반환 청구를 방해하는지 여부이다.
respondit nihil proponi, cur impediret.
그는 그것을 방해할 어떤 이유도 제시되어 있지 않다고 답변했다.\n\n루키우스 티티우스는 25세 미만의 가이우스 세이우스에게 특정 금액의 돈을 빌려주고 그로부터 이자 명목으로 얼마간의 금액을 받았다.
§12.6.67.4Lucius Titius Gaio Seio minori annis uiginti quinque pecuniam certam credidit et ab eo aliquantum usurarum nomine accepit, et Gaii Seii minoris heres aduersus Publium Maeuium a praeside prouinciae in integrum restitutus est, ne debitum hereditarium solueret, et nec quicquam de usuris eiusdem sortis, quas Seius minor annis uiginti quinque exsolueret, repetendis tractatum apud praesidem aut ab eo est pronuntiatum: quaero, an usuras, quas Gaius Seius minor annis uiginti quinque quoad uiueret creditori exsolueret, heres eius repetere possit.
그리고 미성년 가이우스 세이우스의 상속인은 푸블리우스 마에비우스에 대하여 행정관(주 총독)으로부터 원상회복을 인정받아 상속 채무를 변제하지 않게 되었다. 또한 25세 미만의 세이우스가 지급한 해당 원본의 이자 반환에 대해서는 총독 앞에서 논의되지도 않았고 총독에 의해 선고되지도 않았다. 나는 25세 미만의 가이우스 세이우스가 생전에 채권자에게 지급한 이자를 그의 상속인이 반환 청구할 수 있는지 묻는다.
respondit secundum ea quae proponerentur condici id, quod usurarum nomine defunctus soluisset, non posse.
그는 제시된 사실들에 따르면 피상속인이 이자 명목으로 지급한 것은 반환 소송으로 청구할 수 없다고 답변했다.
item quaero, si existimes repeti non posse, an ex alio debito heres retinere eas possit.
또한 묻기를, 만일 반환 청구할 수 없다고 판단된다면, 상속인이 다른 채무로부터 이를 유치할 수 있는지 여부이다.
respondit ne hoc quidem.
그는 이것조차도 할 수 없다고 답변했다.