Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §12.6.55.pr

不法占有者が賃貸により得た利益と返還請求権

2031 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

不法占有者が他人の不動産や奴隷を賃貸して得た利益について、誰が誰に対して不当利得返還請求を行えるか、また占有者の返還義務の有無をケース別に論じる。

[IDEM libro sexto quaestionum. ] §12.6.55.prSi urbana praedia locauerit praedo, quod mercedis nomine ceperit, ab eo qui soluit non repetetur, sed domino erit obligatus.
[同著者『学問論』第6巻] もし不法占有者が都市不動産を賃貸した場合、彼が賃料の名目で受け取ったものは、支払った者からは返還請求されず、所有者に対して義務を負う。
idemque iuris erit in uecturis nauium, quas ipse locauerit aut exercuerit, item mercedibus seruorum, quorum operae per ipsum fuerint locatae.
また、彼自身が賃貸したか、あるいは運航した船舶の運賃や、同様に、彼によってその労務が賃貸された奴隷の賃金についても、同様の法が適用される。
nam si seruus non locatus mercedem ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia.
なぜなら、もし賃貸されていない奴隷が、不法占有者を所有者としてその賃金を彼に持参したならば、その金銭は受け取った者のものとはならないからである。
quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus soluendo.
しかし、もし所有者が賃貸していた船舶の運賃や、共同住宅の賃料を彼が受け取ったならば、彼は、支払うことによって免責されなかった者に対して、非債債務を理由に義務を負う。
quod ergo dici solet praedoni fructus posse condici, tunc locum habet, cum domini fructus fuerunt.
したがって、不法占有者に対して果実を返還請求できると一般に言われるのは、その果実が所有者のものであったときにのみ適用される。

語釈・文法注

  1. 12.6.55.praccipientis — 属格 accipientis(受け取る者)は、動詞 fiet の補語として所有を表す(所有の述語的属格)。「その金銭は受け取った者の(所有に)なることはない」という意味になる。
  2. 12.6.55.prsoluendo — 動名詞 soluere の与格。liberari(免責される)とともに用いられ、免責の目的・手段(「支払うことによって」「支払いによって」)を表す。
  3. 12.6.55.prcondici — 動詞 condicere の受動不定詞。ローマ法において condicere は、法律上の正当な原因なく利得を得た相手に対して不当利得返還請求(condictio)を提起することを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §12.6.55.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.6.55.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。