Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §12.3.4.pr-12.3.4.4

後見・保佐の訴訟における宣誓適格と裁判官の裁量

1943 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

後見・保佐の訴訟において宣誓を行える主体の範囲を整理した上で、裁判官による最高限度額の設定や事後の裁量、過失事件における宣誓の排除について論じている。

[IDEM libro trigesimo sexto ad edictum. ]
[同著者『告示註釈』第36巻] 後見に関する訴訟において、誰が、かつ誰に対して宣誓することができるかを見てみよう。
§12.3.4.prUideamus in tutelari causa quis iurare et aduersus quem possit. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est.
そして実に、被後見人自身は、彼が思春期未成年であるならば、宣誓することができない。 このことは極めてしばしば勅答されているからである。
sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et ignorantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire.
しかし、後見人が宣誓を強制されるべきでもなく、また被後見人の母親が、たとえ彼女が宣誓する用意があったとしても、宣誓を認められるべきでもないと、神君たる兄弟は勅答した。 なぜなら、事情を知らず、かつ望まない後見人たちが、他人の利益のために、危険な偽誓の危険を冒すことさえも、過酷であると思われたからである。
curatores quoque pupilli uel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et diui patris eius continetur.
被後見人または青年の保佐人もまた、訴訟内で宣誓することを強制されるべきではないということが、我らが皇帝およびその神聖なる父の勅答に含められている。
si tamen tantam affectionem pupillo suo uel adulescenti tutores uel curatores praestare uolunt, auctoritas iuris non refragabitur, quin iudicio, quod inter ipsos acceptum est, finis eiusmodi possit adhiberi.
しかしながら、もし後見人または保佐人が、自身の被後見人または青年に対してそれほどの愛情を示したいと望むならば、法の権威は、彼らの間で受け入れられた裁判にそのような決着が与えられることを拒まない。
non enim ad suam utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio est, sed ad domini, cuius nomine tutelae ratio postulatur.
なぜなら、宣誓の評価は、彼ら自身の利益に関連づけられるべきではなく、後見の計算がその名において要求されている本人の利益に関連づけられるべきだからである。
adulescens uero si uelit iurare potest.
しかし、青年は、もし望むならば宣誓することができる。
§12.3.4.1Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel non delato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandum: et ita constitutionibus expressum est imperatoris nostri et diui patris eius.
ところで、裁判官が宣誓を委ねるべきである。 他方、もし他の者が宣誓を委ねたか、あるいは委ねられていないのに宣誓がなされたならば、何らの拘束力もなく、いかなる宣誓も存在しない。 そしてこのことは、我らが皇帝およびその神聖なる父の憲章に明示されている。
§12.3.4.2Iurare autem in infinitum licet.
ところで、制限なく宣誓することは許されている。
sed an iudex modum iuriiurando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero.
しかし、機会を捉えて途方もない額について宣誓されることがないように、裁判官が宣誓に制限を設け、一定の額の範囲内で宣誓されるようにすることができるか、私は問う。
et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusiurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit.
そして実に、宣誓を委ねるか否かは裁判官の裁量にあることは明白である。 それゆえ、宣誓を委ねないことができる者が、同時に宣誓に最高限度額(タクサティオー)を付加することもできるか、が問われる。 しかし、善意の裁判官の裁量には、このことも適合する。
§12.3.4.3Item uidendum, an possit iudex, qui detulit iusiurandum, non sequi id, sed uel prorsus absoluere uel etiam minoris condemnare quam iuratum est: et magis est, ut ex magna causa et postea repertis probationibus possit.
同様に、宣誓を委ねた裁判官が、それに従わず、むしろ完全に免責するか、あるいは宣誓された額よりも少ない額の支払いを命ずることができるか、を検討すべきである。 そして、重大な理由があり、かつ後に証拠が発見された場合には、彼にはそれができるとする方が、より妥当である。
§12.3.4.4Ex culpa autem non esse iusiurandum deferendum constat, sed aestimationem a iudice faciendam.
ところで、過失に起因する場合には、宣誓は委ねられるべきではなく、評価は裁判官によってなされるべきであるということは明白である。

語釈・文法注

  1. §12.3.4.prsed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt — 動詞 `rescripserunt` の目的語として対格不定詞構文(間接話法)が後続しているが、`cogendum` および `admittendam` の後ろに `esse` が省略されている。`tutorem` が `cogendum [esse]` の、`matrem` が `admittendam [esse]` の主語対格である。
  2. §12.3.4.prgraue enim uidebatur et ignorantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire — 非人称的な動詞 `uidebatur`(「〜と思われた」)の主語として、対格主語 `tutores` を伴う不定詞句 `subire`(〜を冒すこと)全体が機能している。`et ignorantes et inuitos` は `tutores` を修飾する。
  3. §12.3.4.2an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur — 非人称受動動詞 `quaeritur`(「問われている」)が主節であり、`an` で始まる間接疑問節を導いている。関係節 `qui possit...` は、主節の主語となる `idem` を先行詞として修飾している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §12.3.4.pr-12.3.4.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.3.4.pr-12.3.4.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。