Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §12.2.34.pr-12.2.34.9

宣誓の対象範囲と当事者による提示差し戻しの規則

1931 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

宣誓の適用範囲、自治市等の擁護人の宣誓権限、虚偽申告防止(無告)の宣誓、法務官の告示に基づく宣誓の提示と差し戻しのルール、およびそれらの訴訟手続における処理方法を論じている。

[IDEM libro uicensimo sexto ad edictum. ]
[同著者の『告示註釈』第26巻] 宣誓は、金銭に関してもすべての事物に関しても適用される。
§12.2.34.prIusiurandum et ad pecunias et ad omnes res locum habet: etiam de operis iusiurandum deferri potest.
労役についても宣誓を提示することができる。
nec de iniuria queri aduersarius potest, cum possit iusiurandum referre.
相手方は、宣誓を差し戻すことができるのであるから、不当について不平を言うことはできない。
quid tamen, si ideo dicat reus se liberatum, quoniam Stichum, quem promiserat, putat decessisse? non erit tutus per relationem.
しかし、もし被告が、約束していた奴隷スティクスが死亡したと信じているために、自分は解放されたのだと主張する場合はどうなるであろうか。 彼は差し戻しによって保護されないであろう。
et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret.
したがって、この理由から、マルケルスは、そして正当なことに、彼に対して宣誓を免除するか、あるいは彼が確実な事実を知り、その上で誓うことができるように猶予期間を与えるべきであると考えている。
§12.2.34.1Defensor municipum uel cuiusuis corporis iusiurandum deferre potest, si super hoc mandatum habeat.
自治市または任意の団体の擁護人は、これに関する委任を受けているならば、宣誓を提示することができる。
§12.2.34.2Pupillo non defertur iusiurandum.
被後見人には宣誓は提示されない。
§12.2.34.3Procurator non compellitur iurare nec defensor, et ita Iulianus scribit libro decimo digestorum defensorem iurare non compelli sufficereque ad plenam defensionem, si paratus sit iudicium accipere.
代理人も擁護人も宣誓することを強制されない。 そしてユリアヌスは『学説彙纂』第10巻において、擁護人は宣誓を強制されず、もし訴訟を引き受ける用意があるならば、完全な防禦のためにそれで十分であると書いている。
§12.2.34.4Qui iusiurandum defert, prior de calumnia debet iurare, si hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur.
宣誓を提示する者は、もし要求されるならば、まず虚偽申告防止の宣誓をしなければならず、その後に彼に対して誓われることになる。
hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur.
この虚偽申告防止の宣誓は、パトローヌスおよび親に対しては同様に免除される。
§12.2.34.5Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudicantis est.
もし宣誓の性質に関して当事者間で疑義が生じた場合、その定式化は裁判を行う仲裁人の決定に委ねられる。
§12.2.34.6Ait praetor: 'eum, a quo iusiurandum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore.
法務官は言う。 「私は、宣誓を求められた者に対して、支払うか、あるいは誓うかを強制する」。 したがって被告はどちらか一方、すなわち支払うか誓うかを選択すべきである。 もし誓わないならば、法務官によって支払うことを強制されることになる。
§12.2.34.7Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit.
しかし、被告にはもう一つの可能性も与えられる。 すなわち、彼が望むなら、宣誓を差し戻すことができる。 そして、もし宣誓を求める者が、宣誓という条件を利用しないならば、法務官は彼に訴訟を与えない。
aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia uelit sibi iurari.
なぜなら、宣誓という条件は、それを提示した者にとって不満であるべきではないからであり、法務官がこのようにすることは極めて公正だからである。 しかし、差し戻す者に対して虚偽申告防止の宣誓が提示されることもない。 なぜなら、原告が、自ら提示した条件から虚偽申告防止について自分自身に対して誓われることを望むとしても、それは許容されるべきではないからである。
§12.2.34.8Non semper autem consonans est per omnia referri iusiurandum quale defertur, forsitan ex diuersitate rerum uel personarum quibusdam emergentibus, quae uarietatem inducunt: ideoque si quid tale inciderit, officio iudicis conceptio huiuscemodi iurisiurandi terminetur.
しかし、提示されたのとまったく同じ宣誓がすべてにおいて差し戻されることが常に調和的であるとは限らない。 おそらくは、相違をもたらすような物や人の多様性から、特定の事象が生じるためである。 したがって、もしそのようなことが生じた場合には、この種の宣誓の定式化は、裁判官の職権によって決定されるべきである。
§12.2.34.9Cum res in iusiurandum demissa sit, iudex iurantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non soluentem condemnat: ex relatione non iurante actore absoluit reum.
事件が宣誓に委ねられたとき、裁判官は誓う者を放免する。 差し戻す者の言い分を聞き、もし原告が誓うならば被告を敗訴とする。 誓うことを拒む被告が、支払うならば放免し、支払わないならば敗訴とする。 差し戻しにおいて原告が誓わない場合には、被告を放免する。

語釈・文法注

  1. 12.2.34.4iurabitur — 非人称的に用いられている受動態動詞。主語は明示されていないが、宣誓を提示された相手方(被告等)が、提示した者(ei)に対して宣誓を行うという関係を示す。
  2. 12.2.34.5arbitri iudicantis est — 所有属格(ないし性質・職分を示す属格)の述語的用法。「仲裁人の職務(管轄)である」「仲裁人に委ねられる」という意味になる。
  3. 12.2.34.7non est ferendus actor — 動形容詞 ferendus を用いた義務・適切性の表現。actor が主語で、「原告は容認されるべきではない」という意味。si 節の内容がその理由や条件を説明する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §12.2.34.pr-12.2.34.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.2.34.pr-12.2.34.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。