Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §12.2.30.pr-12.2.30.5

倍額訴訟や不存在物等における宣誓の効力

1927 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、宣誓の効果に関する様々な具体例について、一倍額と二倍額の訴えの関係、存在しない奴隷、持参金、民衆訴訟、解放自由人の身分、用益権をめぐる法理を解説している。

[PAULUS libro octauo decimo ad edictum. ] §12.2.30.prEum, qui iurauit ex ea actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruari.
[パウルス書、告示注解第18巻] ペディウスは、否認することによって(訴訟額が)倍加する訴えに基づいて何かが自分に支払われるべきであると宣誓した者は、一倍額の追及権を自身に獲得するのであって、二倍額のそれを獲得するのではないと言う。 なぜなら、原告を証明の必要から免れさせるだけで十分に事足りるからであり、告示のこの部分を適用外としても、二倍額の訴えは完全なまま残るからである。 また、この裁判においては本来の訴訟原因が争われているのではなく、原告の宣誓(の効果)が維持されているのだと言うこともできる。
§12.2.30.1Si iurauero te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa furtiua uel propter moras: tunc enim etiam post mortem serui aestimatio praestatur.
もし私が、あなたが私にスティクスを引き渡す義務があると宣誓し、かつそのスティクスがこの世に存在しない場合、被告は私にその評価額を支払う義務を負わない。 ただし、盗犯原因に基づく場合、または履行遅滞による場合は別である。 なぜなら、これらの場合には奴隷の死後であっても評価額が支払われるからである。
§12.2.30.2Si mulier iurauerit decem dotis sibi deberi, tota ea summa praestanda est: sed si iurauit decem se dedisse in dotem, hoc solum non erit quaerendum, an data sint, sed quasi data sint, quod ex eo reddi oportet praestandum erit.
もし女性が持参金として10が自分に支払われるべきであると宣誓したならば、その全額が支払われなければならない。 しかし、もし彼女が持参金として10を自分が与えたと宣誓したならば、それが与えられたかどうかという点だけが問われなくなるのではなく、それが与えられたものとして、それに基づいて返還されるべきものが支払われなければならない。
§12.2.30.3In popularibus actionibus iusiurandum exactum ita demum aduersus alios proderit, si bona fide exactum fuerit: nam et si quis egerit, ita demum consumit publicam actionem, si non per collusionem actum sit.
民衆訴訟においては、求められてなされた宣誓は、それが善意で求められたものである場合に限って、他者に対しても効果を有する。 なぜなら、誰かが(民衆訴訟を)提起した場合でも、それが通謀によって行われたものでない場合に限って、公の訴えを消滅させるからである。
§12.2.30.4Si libertus deferente patrono iurauit se libertum non esse, ratum habendum est iusiurandum, ut nec operarum petitio nec bonorum possessio contra tabulas dari debeat.
もし解放自由人が、パトロヌス(保護者)の提示によって、自分が解放自由人ではないと宣誓したならば、その宣誓は有効と認められなければならず、その結果、労役の請求も(遺言がある場合の)遺言に反する遺産占有も認められるべきではない。
§12.2.30.5Si iurauero usum fructum mihi dari oportere, non aliter dari debet, quam si caueam boni uiri arbitratu me usurum et finito usu fructu restituturum.
もし私が、自分に用益権が与えられるべきであると宣誓したならば、私が「誠実な人の裁定に従ってこれを使用し、用益権が終了したときには返還する」という保証を提供しない限り、それは与えられるべきではない。

語釈・文法注

  1. 12.2.30.prcum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat — cum は理由を表す接続詞。その中の omissa hac parte edicti は名詞 pars(部分)と完了分詞 omissa による独立奪格構文。「告示のこの部分(宣誓を規定する箇所)が省略されたとしても/適用されないままであっても」という仮定・譲歩的な意味合いを帯びる。主節の dupli actio integra maneat(二倍額の訴えが完全なまま残る)の理由を説明している。
  2. 12.2.30.2quasi data sint — quasi に率いられる接続法完了節は、事実とは異なる仮定(「あたかも〜であるかのように」)を表す。ここでは、持参金の引き渡し(宣誓によって擬制されたもの)を前提として、その返還(reddi oportet)を請求する状況を指す。
  3. 12.2.30.5caueam — 名詞 cautio(保証・誓約)ではなく、動詞 cauere(保証を提供する)の接続法現在能動態1人称単数形。条件節 si に係り、「私が(〜することを)保証するならば」を意味する。続く me usurum et ... restituturum [esse] は対格不定詞構文で、保証内容を表す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §12.2.30.pr-12.2.30.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.2.30.pr-12.2.30.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。