[ULPIANUS libro uicensimo secundo ad edictum. ] §12.2.11.prSed si possessori fuerit iusiurandum delatum iuraueritque rem petitoris non esse, quamdiu quidem possidet, aduersus eum qui detulit iusiurandum, si petat, exceptione iurisiurandi utetur: si uero amiserit possessionem, actionem non habebit, ne quidem si is possideat qui ei iusiurandum detulit: non enim rem suam esse iurauit, sed eius non esse.
[ウルピアーヌス、告示注解第二十二巻] しかし、もし占有者に宣誓が提供され、その物が請求者のものではないと宣誓したならば、彼が実際に占有している限りは、宣誓を提供した者に対して、もしその者が請求してくるなら、宣誓の抗弁を用いるであろう。 しかし、もし彼が占有を失ったならば、たとえ彼に宣誓を提供した者がそれを占有しているとしても、彼は訴権を有しないであろう。 なぜなら、彼はその物が自分のものであると宣誓したのではなく、相手のものではないと宣誓したからである。
§12.2.11.1Proinde si, cum possideret, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quoque possessione, si is qui detulit iusiurandum nanctus sit possessionem, actionem in factum ei dandam.
したがって、もし彼が占有していた際に、請求者が提供する中で、その物が自分のものであると宣誓したならば、同様に結果として、占有が失われた場合であっても、宣誓を提供した者が占有を取得したときには、彼に事実に基づく訴権が与えられるべきであると言うべきである。
et fructus perceptos ex re, quam meam esse iuraui, restitui mihi placuit: sed et partum editum fetusque pecorum restituendos constat post iusiurandum delatum.
そして、私が自分のものであると宣誓した物から収取された果実も、私に返還されるべきであると決定された。 しかしさらに、宣誓が提供された後に生まれた奴隷の子供や家畜の産子も、返還されるべきであることは明らかである。
§12.2.11.2Item si iurauero usum fructum alicuius rei uel meum esse uel dari mihi oportere, eatenus mihi competit actio, quatenus, si uere usum fructum haberem, duraret: quibus uero casibus amitteretur, non competit mihi actio.
同様に、もし私がある物の使用収益権が私のものであるか、あるいは私に与えられるべきであると宣誓したならば、もし私が実際に使用収益権を有していたとしたらそれが存続したであろう限度においてのみ、私に訴権が認められる。 しかし、それが失われたであろうような場合においては、私に訴権は認められない。
sed si rerum, in quibus usus fructus propter abusum constitui non potest, iurauerit usum fructum se habere uel sibi deberi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror ideoque tunc quoque uideri eum recte iurasse puto et ex eo iureiurando posse petere usum fructum cautione oblata.
しかし、消費のゆえに使用収益権を設定することができないような物について、ある者が自分に使用収益権がある、あるいは自分に帰属すべきであると宣誓したならば、宣誓の効力が従われるべきであると私は判断し、それゆえその場合にも彼が正当に宣誓したとみなされるべきであると私は考える。 そして、その宣誓に基づいて、担保を提供した上で、使用収益権を請求できると考える。
§12.2.11.3Si, cum de hereditate inter me et te controuersia esset, iurauero hereditatem meam esse, id consequi debeo, quod haberem, si secundum me de hereditate pronuntiatum esset.
もし、私とあなたの間で相続財産をめぐる争いがあったときに、私が相続財産は私のものであると宣誓したならば、私は、もし私に有利に相続財産についての判決が下されていたならば得ていたであろうものを得るべきである。
et non solum eas res restituere debes, quas tunc possidebas, sed et si quas postea coepisses possidere, perindeque haberi quod iuratum est atque si probatum esset: idcirco utilis actio mihi competit.
そしてあなたは、当時あなたが占有していた物だけでなく、その後に占有し始めた物をも返還しなければならず、宣誓されたことは、あたかも立証がなされたかのように扱われるべきである。 それゆえ、私に有用な訴権が認められる。
quod si ego ex eadem hereditate possiderem tuque coepisses petere eam a me, cum aduersus te iurassem, exceptione me uti debere iurisiurandi.
しかし、もし私がその同じ相続財産の一部を占有しており、あなたが私からそれを請求し始めたならば、私はあなたに対して宣誓したのであるから、宣誓の抗弁を用いるべきである。
plane si alius a me hereditatem petere coeperit, dubium non erit, ut et Iulianus scribit, nihil mihi iusiurandum prodesse.
明らかに、もし他の人が私から相続財産を請求し始めたならば、ユリアーヌスも書いているように、宣誓が私にいかなる利益ももたらさないことは疑いない。